İslâm düşüncesinde kötülük problemi ve Ziyaeddin el-Kemâlî'nin "Allah Adâleti" adlı eseri

Kökleri kadim geleneğe dayanan kötülük problemi her dönemde düşünürler tarafından tartışılmış ve probleme çözümler getirilmeye çalışılmıştır. Âlemde meydana gelen kötülükler karşısında düşünürler Tanrı'nın varlığı aleyhinde veya lehinde problemi ele almışlardır. Bazı düşünürler tarafından kötülükler karşısında salt iyi bir Tanrı'dan bahsetmek mümkün değilken, bazıları kötülüğün varlığıyla Tanrı'nın adâleti ve kudretinin çelişmediğinden bahsetmişlerdir. Bu çalışmamızda genel itibariyle kötü olanın, kötülük olgusunun Antik Yunan Felsefesi'nde ele alınmasından başlayıp kötülüğün filozoflar tarafından tanımlarına ve türlerine değinilerek İslâm Düşünde Tarihindeki üç ekol olan kelâm felsefe ve tasavvufun bu meseleye bakışları değerlendirilmiştir. Genel itibariyle iyimser bir tavırla karşımıza çıkan İslâm düşünürleri Tanrı'nın varlığıyla kötülüklerin çelişmediğini temellendirmeye çalışmışlar konuya dair birçok örnek ve deliller sunmuşlardır. Problemi aynı minvalde ele aldığını gördüğümüz Cedîdci akımın temsilcilerinden Ziyâeddin Kemâlî'nin Allah Adâleti metni referans alınarak onun kötülük problemine karşı görüşleri aktarılmaya çalışılmıştır. Allah Adâleti metninde, kötülük problemine iyimser ve yapıcı bir tarzda yaklaşan Kemâlî, kötülük olgusunun Tanrı'nın hikmeti ve adâletiyle çelişmediğine değinmiş kıssalar ve âyetlerden örnekler vererek konuya dair temellendirmeler yaparak çözümler üretmeye çalışmıştır. Anahtar Kelimeler: Kötülük, Tanrı, Kemâlî, Adâlet, Hikmet