İslam ülkelerinin güvenlik sorunları ve İslam İşbirliği Teşkilatı

Günümüzde dünyada yaşanan çatışmaların büyük bir bölümü İslam ülkelerinde gerçekleşmektedir. Bir buçuk milyardan fazla nüfusuyla dünya nüfusunun beşte birini oluşturan İslam dünyası, İslam İşbirliği Teşkilatı'na (İİT) üye olan 57 Müslüman ülke (Suriye hariç) ve farklı ülkelerde azınlık statüsünde yaşayan Müslüman toplulukları kapsamaktadır. Müslümanlar asırlar boyunca çoğunlukta oldukları ülkelerin yanı sıra farklı coğrafyalarda, farklı kültürler ve dinlerle iç içe yaşamaya alışık olmasına rağmen tüm Müslümanların siyasal bir birlik oluşturmaları fikri son yüzyılda ortaya çıkmış bir idealdir. Bunda 20'nci yüzyılda kozmopolitan imparatorlukların yerini ulus devletlerin almaya başlamasının ardından Müslümanlar arasında yaşanan şaşkınlık ve kararsızlığın etkisi büyüktür. Batı dünyası kendi siyasal olgunlaşma süreçleri içinde ortaya çıkan ulus devlet, sekülerizm, hümanizm, pozitivizm, modernleşme, anayasacılık gibi kavramlarla kendi modern toplumlarını inşa ederken Müslümanlar karşılaştıkları zorluklara yönelik duygusal tepkiler geliştirmeye başlamışlardır. Bu bağlamda hayata geçirilmesi zor bir ideal olan İslam birliği düşüncesi difüzyonist bir dünyaya bir alternatif olarak benimsenmiştir. Bu arayışın en somut bir göstergesi olan İslam İşbirliği Teşkilatı ise karşılanamayan yüksek beklentilerin oluşturduğu bir uluslararası örgüt olarak varlığını halen devam ettirmektedir. Bu çalışmada BM'den sonra en kalabalık üyeye sahip bir örgüt olarak İİT'nin İslam dünyasının yüz yüze kaldığı sorunları çözmedeki başarısızlığının üzerinde durulmakta ve nedenleri araştırılmaktadır. Bu nedenler arasında coğrafi yayılımın neden olduğu güçlükler, farklı sosyopolitik kültürler ve siyasal hedefler konusunda ortak kavram ve ideallerin bulunmayışı en önemli faktörler olarak dikkat çekmektedir. Bunun dışında Müslüman ülkelerin geleneksel ve modern devlet modelleri arasında tereddüt içinde bulunması iç ve dış kaosun kaynağı olarak öne çıkmakta Müslüman ülkelerin çoğunun başarısız devlet kategorisinde yer almasına neden olmaktadır. Tüm bunlar İslam dünyasının güvenlik sorunlarının ve İİT'nin bu sorunları çözmede başarısız olmasının temel nedenleri olarak karşımıza çıkmaktadır.