İşletmelerin finansal başarısızlıklarının erken uyarı sistemleri ile tespiti ve BİST'te 2005-2013 dönemi bir uygulama

Günümüzde rekabet koşullarının gitgide zorlaşması, işletmelerin pazardaki paylarını koruma mücadelelerini ve daha fazla paya sahip olabilme çabalarını ön plana çıkarmıştır. Gelişen teknolojinin yanında artan rekabet koşulları ve özellikle ekonomide oluşan dalgalanmalara bağlı krizler, işletmelerin finansal açıdan başarısız olmalarına neden olmaktadır. Ancak işletmeler finansal başarısızlık ile birden bire karşı karşıya kalmazlar. Daha önceden bazı başarısızlık sinyalleri verirler. Bu Çalışmanın amacı da başarısızlık sinyallerini önceden tespit ederek, işletmelere finansal başarısızlıktan kurtulabilme şansı tanımaktır. Çalışma kapsamında, 2005-2013 yıllarında BİST'te işlem gören ve bilançoları ile gelir tablolarına bu 9 yılda da ulaşılabilinen 167 işletme incelenmiştir. Öncelikle her işletme için her bir yıl ayrı ayrı finansal oranlar hesaplanmıştır. Daha sonra bu çalışmada finansal oranlar "Faktör Analizi Yöntemi" yardımıyla belirli faktörler altında toplanarak, oluşturulan faktörlerin "Güvenilirlik Analizi Yöntemi" yardımıyla güvenilirlikleri sağlanmıştır. Son aşamada ise erken uyarı sistemi yöntemlerinden olan "Diskriminant Analizi Yöntemi" kullanılarak tahminler yapılmıştır. SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 15.0 paket programı kullanılarak yapılan yukarıda belirtilen analiz yöntemleri ile finansal oranların finansal başarısızlığı belirlemedeki başarı yüzdeleri tespit edilmiştir. Ekonomik krizi de kapsayan bir dönemi içeren bu çalışmada oranlar yardımıyla ve erken uyarı sistemleri ile kriz dönemi öncesi ve krizin etkilerinin geçtiği dönemlerde oldukça iyi seviyede doğru tahminler yapılmıştır. Kriz dönemlerinde ise parametrelerdeki ani değişimler, istikrarsızlık nedeniyle doğru tahminleme oranında düşüş gerçekleşmiştir. Ancak orta seviyede doğru tahminler gerçekleştiği için sonuç olumludur. Anahtar Kelimeler: Finansal Başarısızlık, Erken Uyarı Sistemleri, Finansal Oranlar, Diskriminant Analizi Yöntemi.