İşletmelerin yalın olgunluk düzeyinin belirlenmesine yönelik çalışmaların analizi ve yeni bir yaklaşım önerisi

Yalın üretim, israfların azaltılması ile süreç verimliliğini artırmayı amaçlayan bir yönetim felsefesidir. İşletmeler, mevcut durumda bulundukları yalın olgunluk düzeylerini belirleyebilmek için çeşitli yalın olgunluk düzeyi ölçüm modellerinden yararlanmaktadırlar. Geçmişten günümüze yalın olgunluk düzeyi ölçümü için birçok model geliştirilmiş ancak sınırlı sektörel kapsam veya uygulama güçlükleri nedeniyle literatürde yer alan modellerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu tez çalışmasında mevcut literatürde tespit edilen sınırlılıklar sonucunda daha geniş kapsamlı, kolay uygulanabilen ve tüm sektörlere uyarlanabilir bir model geliştirme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Çalışmada, on iki boyuttan oluşan Yalın Olgunluk Düzeyi, İngilizce adıyla Lean Maturity Level (LML) isimli yeni bir yalın olgunluk modeli geliştirilmiştir. Modelin uygulama yönü bir işletmede yapılan çoklu katılım anket çalışması ve odak grup çalışması ile ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler hem kriter ağırlıksız hem de kriter ağırlıklı olarak analiz edilmiştir. Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA) yöntemi ile modele ait boyutlar ağırlıklandırılmıştır. Elde edilen sonuçlar ile işletmenin mevcut yalın olgunluk düzeyi belirlenmiş ve bu doğrultuda iyileştirme alanları ortaya konulmuştur. Çalışmada tasarlanan, LML modeli ile işletmelerin yalın olgunluk düzeyinin belirlenmesi için kapsamlı bir yaklaşım sunularak hem literatüre katkı sağlamakta hem de işletmelere etkin bir değerlendirme aracı sunulmaktadır. LML modeli, işletmelerin yalın ve sürdürülebilir uygulamaları hayata geçirmesini sağlayarak kaynak kullanımını optimize etmesini desteklemektedir. Bu sayede, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (UN SDGs) kapsamında Hedef 8 – İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme, Hedef 9 – Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı, Hedef 12 – Sorumlu Tüketim ve Üretim ve dolaylı olarak Hedef 13 – İklim Eylemi'ne katkı sağlamaktadır.