İsmail Turan'ın "Vücûhu't-Te'vîl fî Esrâri't-Tenzîl" tefsirinde rahmet

Allah'ın verdiği nimetler, lütuflar olarak özetleyeceğimiz rahmet, hususi ve umumi olarak ikiye ayrılır. Umumi rahmetten, inansın veya inanmasın yeryüzündeki herkes faydalanırken hususi rahmetten, sadece inananlar ve ilahi emirlere uyanlar faydalanabilir. Fakat bazen azap, ceza, adalet vb. konularda rahmete yüklenilen bazı söylemler rahmetin anlam sahasını değiştirmiştir. Özellikle de Allah'ın dünyada doğal felaketler, savaşlar vb. musibetler; ahirette ise ebedî azap ile cezalandırması gibi hususlar sonsuz rahmet ilişkisi çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır. Bazen sonsuz rahmet sahibi bir varlığın azap etmesi pek de mümkün görülmemiş, azabın sonsuz olmadığı savunulmuştur. Bazen Allah'ın diğer tüm vasıfları bırakılarak sadece rahmet sahibi oluşu üzerinden inkarcılar da dahil herkesin günahlarının affedileceği gibi aşırı düşünceler öne sürülmüştür. Bazen de ona, adaletinin gereği olarak herkese merhamet etme zorunluluğu yüklenmiştir. Tüm bu nedenlerden ötürü rahmetin çerçevesini belirlemek son derece önemlidir. Bu çalışmamızda İsmail Turan'ın Vücûhu't-Te'vîl fî Esrâri't-Tenzîl adlı eseri bağlamında rahmetin çerçevesini belirlemeye çalıştık. Çalışmamız sonucunda literatüre, günümüz tefsirlerinden olan İsmail Turan'ın Vücûhu't-Te'vîl fî Esrâri't-Tenzîl adlı eserini kazandırdık. Ayrıca ahirette inkarcılara yönelik bir rahmetin söz konusu olmadığı sonucuna ulaştık. Bu nedenle azabın sadece rahmet çerçevesinde ele alınarak inkarcılar, haddi aşanlar, cezaya müstahak olanlar için bir gün son bulacağı iddiası doğru değildir. Ayrıca Allah'ın merhameti ilke edinmesi, kul için en iyiyi vermek ya da yaratmak zorunda olduğu anlamına da gelmemektedir. Eğer böyle bir zorunluluk söz konusu olursa Allah sınırlandırılmış olacaktır. Bu durum da beraberinde başka sorunları getirecektir.