Üç Cephalaria türünden biyolojik aktif doğal bileşiklerin izolasyonu ve yapı tayini

Cephalaria hirsuta, Cephalaria procera ve Cephalaria elazigensis var. elazigensis bitki türlerinden biyolojik aktif doğal bileşiklerin izolasyonu ve elde edilen bileşiklerin molekül yapılarının belirlenmesinin hedeflendiği bu çalışmada, kurutulmuş ve öğütülmüş bitkilerin sırasıyla MeOH, n-BuOH:H2O (1:1) ve n-hekzan ile ektraksiyonları yapıldı. Glikozidik bileşiklerce zengin olan n-BuOH fazı üzerinde izolasyon ve saflandırma çalışmaları gerçekleştirildi. Doğal bileşiklerin elde edilmesi sırasında çeşitli kromatografik (TLC, VLC, MPLC, HPLC, CC) yöntemler kullanıldı. İzolasyon ve saflandırma işlemleri sonrası; C. hirsuta bitkisinden 13 triterpen saponin ile 1 iridoit glikozit, C. procera bitkisinden 8 triterpen saponin, C. elazigensis var. elazigensis bitkisinden ise 1 iridoit aglikon elde edildi. Toplam 23 doğal bileşiğin yapıları 1D- ve 2D- NMR teknikleri kullanılarak belirlendi. Yapısı belirlenen bileşiklerden 4'ü Caprifoliaceae familyasında, 1'i ise Cephalaria cinsinde ilk kez tanımlandı. Çalışılan bitkilerin içerdiği glikozitlerin kalitatif ve kantitatif analizleri UPLC-ESI-MS/MS cihazı ile ilk kez gerçekleştirildi. Uygulanan yöntemin geçerliliği analitik validasyon metodu ile ispatlandı. n-BuOH fazı üzerinde yapılan analizler sonucunda C.hirsuta bitkisinde 28, C. procera bitkisinde 22 ve C. elazigensis var. elazigensis bitkisinde ise 4 adet glikozidik bileşiğin varlığı tespit edildi.