Isparta gülü (Rosa Damascena Mill.) potansiyel tarım alanlarının ekolojik modellenmesi

Çalışma, Türkiye'de yağ gülünün yaklaşık % 80'inin üretildiği 8714 km2 alana sahip Isparta ili sınırlarını kapsamaktadır. Tez çalışması bölgede gül tarımı için en ideal alanların ekolojik esaslara dayalı olarak tespitini amaçlamıştır. Bu amaçla alanda yer alan gül tarımı yapılan parseller belirlenmiş, bu parsellerin toprak, topoğrafik ve iklim özellikleri alt kriterleri ile birlikte ortaya konmuş ve gülün yetiştirilmesinde önemli olan ekolojik parametreler çözümlenmiştir. Analitik Hiyerarşi Süreç analizi uygulanarak her bir ana ve alt kriterin ağırlıkları belirlenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında 6'sı iklim, 3'ü topoğrafya, 5'i ise toprak olmak üzere 14 kriter kullanılarak ağırlıklı bindirme işlemi yapılmış, potansiyel üretim alanları kuruda ve suluda gül yetiştiriciliği için konumsal olarak belirlenmiştir. Çalışma ile Isparta ili sınırları içerisinde yaklaşık 2975 hektar alanda gül yetiştirildiği belirlenmiştir. Isparta ili arazilerinin % 12.12'sine karşılık gelen 105637 ha alanın gül tarımı için çok uygun sınıfda yer aldığı sonucuna varılmıştır. Isparta gülünün bölgede 800-1400 m rakımda yayılım gösterdiği, Mart-Haziran ayları arasında asgari 240 mm'lik yağış, maksimum 28 oC'nin üzerinde ve minimum 1.4-3.7 oC arasında sıcaklık isteği olduğu, ortalama sıcaklığın ise 13 oC'den düşük olmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca Mart-Nisan ayları % 55-65, Mayıs-Haziran ayları % 55-60 ortalama nispi nemin bulunması kaliteli gül üretimi ile doğrudan ilişkili olduğu görülmüştür. Arazi eğimi gül için seçici bir özellik olmayıp, güneydoğu, güney, güneybatı bakıların tercih edildiği görülmüştür. Gül yetiştiriciliğinde orta-ince bünyeli toprakların kumlu topraklara göre daha fazla tercih edildiği görülmüştür. Isparta gülü yetiştiriciliği için fiziki değerlendirmede uygunluğu bulunan bu alanların sosyo-ekonomik yapısına göre önemli ölçüde kısıtlandığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Isparta gülü, Rosa damascena Mill., UA ve CBS, AHS, Ağırlıklı Bindirme Analizi, Ekolojik modelleme