İstanbul çevre düzeni planında öngörülen arazi kullanışlarının doğal mekana getirdiği çevresel risklerin irdelenmesi

1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de yaşanan ekonomik ve sosyal değişimler kentlerde de etkisini göstererek yaşam mekanları anlayışında değişime ve dönüşüme sebep olmuştur. Kentsel ve kırsal mekan arasındaki ayrım belirginleşerek nüfus kentsel mekanlarda yer seçmiştir. 1960'lı yıllardan itibaren planlı bir döneme giren Türkiye hızlı bir kalkınma çabası ile yatırımlarını Marmara bölgesinde yoğunlaştırmıştır. Marmara Bölgesi'ndeki yatırımların sahip olduğu özellikler doğrultusunda İstanbul büyük bir nüfus olgusu ile karşılaşmıştır. Doğal eşiklere dayanan yerleşim alanları nüfusun ihtiyacı olan doğal kaynakları yok etme noktasına getirmiş ve getirmektedir. Çevresel mekandaki olumsuzlukları engellemek ve yapılaşmaya yön vermek amacıyla oluşturulan yasal mevzuat ve yasal mevzuata dayandırılarak yapılan plan çalışmaları insan-doğa çelişkisini büyüterek doğal eşikleri ortadan kaldırmaktadır. 15.06.2009 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı "sürdürülebilir" ve "yaşanabilir" bir kent yaklaşımıyla yola çıkmış olmasına rağmen plan kararlarında ve hükümlerinde bu yaklaşımlar yerini otonom kararlarla ekonomik yönelişlere bırakmıştır. Yasal mevzuattaki boşluklar ve yetki karmaşası doğal kaynakların ekonomik kaygılarla kullanıma ve yapılaşmaya açılmasına olanak vermektedir. Bu nedenle tez çalışmasında İstanbul'un sahip olduğu doğal eşikler göz önünde bulundurularak koruma-kullanma dengesini sağlayan, nüfusun ihtiyaçlarını karşılayan, yaşanabilir ve sürdürülebilir bir kent kalkınması ve gelişmesi için vazgeçilmez bir yöntem olan "Ekolojik Planlama" yaklaşımının gerekliliği vurgulanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelime: Çevre Düzeni Planı, Arazi Kullanım, Yasal Mevzuat, Doğal Eşikler, Ekolojik Planlama, Peyzaj Planlama