İstanbul ili nakış endüstrisinde çalışan elemanların özelliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Gelişen teknolojiye bağlı olarak nakış sektöründe de yeniliklerin olması kaçınılmazdır. Nakışınbilgisayar destekli makinelerle yapılması ile bu alanda yetişmiş eğitimli, kaliteli ve gelişmelere ayakuydurabilecek eleman ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. İşte bu gereksinimlerin belirlenmesi ve nakış sektörününtanınması amacıyla, bu araştırmada İstanbul ili nakış sanayisinde çalışan elemanların eğitim durumları ileişverenlerin çalışan elemanlarda aradıkları niteliklerin belirlenmesi ve eğitim- istihdam ilişkisine dayalı görüşleriincelenmiştir.Bu araştırmanın çalışma evrenini İstanbul ili nakış endüstrisi oluşturmaktadır. Araştırmanınörneklemini ise İstanbul il merkezinde nakış endüstrisinde faaliyet gösteren ve 15'den fazla işçi çalıştıran 23firma yöneticisi ile 328 çalışan eleman oluşturmaktadır. Bu firmalar rasgele seçilmiştir.Araştırmada Uyanık(1997) tarafından geliştirilen anket formları(Firma Bilgi formu, Yönetici AnketFormu, Çalışan Anket Formu) nakış endüstrisine uyarlanarak kullanılmıştır. Uyarlama çalışmasında önce 5 firmayöneticisi ve çalışanları üzerinde ön uygulama yapılmış, ön uygulamadan sonra gerekli düzeltmeler yapılarakaraştırmada kullanılacak anket formları elde edilmiştir. Oluşturulan anketler 23 firma yöneticisi ve 328 çalışanelemana araştırmacı tarafından uygulanmıştır.Araştırmadan elde edilen verilerin çözümlenmesinde, nakış sektöründe çalışanların eğitim durumları veişverenlerin çalışan elemanlarda aradıkları niteliklerin belirlenmesi amacı ile verilerin frekans ve yüzdedağılımları alınmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında yöneticilerin %30,43'ünün 6 yıldan fazla iş deneyiminesahip olduğu ve nakış sektöründe yönetici olabilmek için deneyimin önemli bir faktör olduğu ortaya çıkmıştır.Araştırma sırasında yöneticilerle yapılan görüşmelerde, yöneticilerin genellikle hem firma sahibi hem de yöneticiolduğu gözlenmiştir.Yöneticilerin %43,47'sinin lise/meslek lisesi ve ortaokul mezunu olduğu belirlenmiştir. Üniversitemezunu yöneticilerin az sayıda olmasının, nakış sektörünün yeni olmasından ve bu sektöre yönelik yetişmişelemanın olmamasından kaynaklandığı söylenebilir.Yöneticilerin büro personeli, teknisyen, ustabaşı ve vasıflı isçi kadrolarına personel yerleştirirken%39,13'ünün eğitim, deneyim ve referans özelliklerini dikkate aldıkları görülmüştür. Bu özelliklerin, verimliliğinarttırılmasında etkili olduğu düşünülmektedir. Yöneticiler vasıfsız işçi kadrolarında, diğer kadrolara oranla yaşcinsiyet, referans ve davranış özelliklerinin; eğitim ve deneyimden daha öncelikli olduğunu belirtmişlerdir.Nakış sektöründe işletmelerin %78,26'sının küçük ölçekli, %21,74'ünün de orta ölçekli olduğubelirlenmiştir.İşletmelerin boş kadrolarını doldurmak için eleman alımlarında %26,08'inin gazete ilanıyla, daha sonrasırası ile tanıdık aracılığıyla ve kişisel başvuruların değerlendirilmesi yoluna gittikleri görülmüştür.İşletmeler boş kadrolarını doldururken %78,26'sının hem işletme içinden hem de işletme dışındanpersonel sağladıklarını belirtmişlerdir. İşletme içi atamalarda 26,08'inin mesleki tecrübeye önem verdikleribelirlenmiştir.İşletmelerin %56,53'ünün personel alımında herhangi bir sınav uygulamadığı, sınav yapanların%40'ının ise kişilik özellikleri ve genel kültür seviyesini ölçtükleri belirlenmiştir.Nakış sektöründe çalışanların %64,24'ünün ilkokul mezunu oldukları ortaya çıkmıştır. Bu durum,sektörde eğitim-istihdam ilişkisinin olmadığı sonucunu ortaya çıkarabilir. Pek çok meslekte olduğu gibi nakışendüstrisinde çalışanlarda da yasal olarak mesleki eğitimin zorunlu olmaması ve ucuz eleman çalıştırma busonucu sebep olmuştur.Ayrıca nakış sektöründe çalışanların %83,54'ünün yabancı dil %70,73'ünün de bilgisayar bilgisinesahip olmadığı ortaya çıkmıştır.