İstanbul kent-bölgesinde bir aracı kent örneği olarak Balıkesir

Kent çalışmalarında yeni bir olgu olan aracı kentler, kentleşme pratiklerinin ve biçimlerinin mekâna ve zamana göre değiştiğini gösteren örneklerden biridir. Bu kentler, ulus devlet mekânlarında eşitsiz gelişen ve mekânsal patlamaların yoğunlaştığı bölgelerde dengeli büyümeyi sağlayabilecek yeni kentsel oluşumlardır. Küresel ekonominin ve ağların güçlenmesi küresel kentleri, küresel kentlerin etki alanlarını genişletmeleri ise kent-bölgeleri yaratır. Bu süreçte devletlerin yatırımlarını rekabetçi kent-bölgelere aktarması ve bu bölgeleri öne çıkarması ulus devlet mekânlarını yeniden ölçeklendirir; eşitsiz gelişime yol açar. Kent-bölgelerdeki politikalar ve müdahaleler, çeperindeki kentlerin toplumsal ve ekonomik dönüşümünü etkilerken yeni bir mekânsal iş bölümü yaratır ve işlevlerini farklılaştırır. Bu farklılaşma ise aracı kentleri gündeme getirir. Küresel ve yerel ağlar arasında köprü olabilen bu kentler, metropol kentlerin arasında ve ağında yer alan stratejik noktalardır. Metropol kentlere alternatif ve/ veya rakip olabilen aracı kentler, yeni bir kentsel yaşamın, girişimciliğin ve rekabetin simgesini; yeni bir ekonomik, toplumsal, demografik ve mekânsal yapının temsilini sunar. Çalışma, eleştirel kent teorisinin odağına zamanı-mekânı ve makro-mikro yapıların ilişkiselliğini yerleştirerek aracı kentleri ele almaktadır. Bu çalışmanın amacı; yeni bir kentsel oluşum olan aracı kentleri ulus devlet mekânının yeniden ölçeklenmesini simgeleyen kent-bölge etkisi içinde analiz etmek ve kent-bölge etkisi ile kentlerin yeni statüler ve ölçekler kazanabildiklerini İstanbul kent-bölgesinde yer alan Balıkesir bağlamında anlamaya çalışmaktır. Araştırmada nitel ve nicel verilerin harmanlandığı karma yöntem kullanılarak çalışma alanı çok yönlü bir biçimde ele alınmıştır. Böylece çalışma hinterlandıyla kurduğu ilişki yoluyla ölçeğini genişleten İstanbul kent-bölgesinin, etki alanındaki kentlere yeni işlevler kazandırdığını; kent-bölge içinde meydana gelen eşitsiz gelişimi azaltmak için bölge içinde yeni bir kentsel oluşum olan aracı kentin Balıkesir'de biçimlenmesine neden olduğunu göstermektedir.