İstanbul'da ışıklı yaya geçitlerinde sürücülerin yatay işaretlemeye uymama oranlarının trafik ışığı konumuyla ilişkisinin incelenmesi

Karayollarında yolculuk, birçok unsuru içinde barındıran bir olgudur. Güvenli bir yolculuk için hem yol kullanıcılarına, hem yolu inşa eden kurumlara büyük sorumluluklar düşmektedir. Dünyada yapılan birçok çalışmada trafik kazalarının azaltılmasında kullanıcı hatalarının önüne geçmenin tek başına yeterli olmadığı, yol tasarımının da en az insan unsuru kadar önemli olduğu ortaya çıktığından, kazaların önüne geçmek, kazalardan doğacak kötü sonuçları azaltmak için yol tasarımına ve işaretlemelere özen gösterilmelidir. Trafik kurallarına uyulmamasını azaltmak için ülkemizde, dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi çeşitli uygulamalar yapılmaktadır. Bu tez çalışmasında, ışıklı yaya geçitlerinde dur çizgisine ve yaya geçidine uyulmasını arttırmak için yapılacaklar üzerinde durulmuş, yatay ve düşey işaretlemelerin nerede olması gerektiğine dair öngörülerde bulunmak amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) trafik kameraları yardımıyla İstanbul'un çeşitli semtlerinde 26 yaya geçidinden toplanmış ayrıca her bir yaya geçidine gidilerek yatay işaretlemelerin konumları ve trafik ışığının yüksekliği ölçülmüştür. Saha çalışması sırasında, dur çizgisine uymama her yaya geçidinde gözlemlenmiş olup, bu kurala uymama oranı yaya geçidi özelliklerine göre değişmektedir. Tüm ışıklardaki sağ, sol ve orta şeritlere birlikte bakıldığında kurala uymama konusunda farklılık olduğu, öte yandan aynı kavşaktaki sağ, sol ve orta şeritlere bakıldığında kendi içlerinde büyük farklılıklar olmadığı belirlenmiştir. En fazla dur çizgisine uymama (%60), 1295 numaralı yaya geçidinde, en az kurala uymama (%7) ise, 3637 numaralı yaya geçidinde yapılmıştır. Yaya geçidi çizgisine uymama, incelenen kavşakların %85'inde gözlenmiştir. En fazla yaya geçidi çizgisine uymama (%23), 1295 numaralı kavşakta yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, ışıklarda yatay ve düşey işaretlemelerin yer ve özelliklerinin dur ve yaya çizgisine uyulmama oranını etkilediği anlaşılmıştır. Trafik ışığı ile dur çizgisi arasındaki uzaklığın artması ve kırmızı bant bulunması dur çizgisine ve yaya geçidine uyulmamasını arttırmaktadır. Buna karşılık, trafik ışığının konsol tipi olması ve ışık levha boyunun fazla olması dur çizgisi ve yaya geçidi çizgisine uyulmamasını azaltmaktadır. Trafik güvenliği açısından dur ve yaya geçidi çizgisine uymamanın azaltılması için ışıklardaki yatay ve düşey işaretlemelerin ölçülerine özen gösterilmelidir.