İstanbul-Ümraniye ilçesinde 1950-2017 yılları arasında göçe bağlı olarak nüfusun demografik değişimi

Tarih boyunca Dünya'nın ve Türkiye'nin jeopolitik, sosyal, kültürel ve ekonomik olarak merkezi olan İstanbul 1950'li yıllardan itibaren artan sanayileşme teşvikleriyle önemli bir göç çekim merkezi haline gelmiştir. 1950 yılına kadar 885 kişilik nüfusa sahip Üsküdar'a bağlı bir köy olan Ümraniye'nin 1950-2017 yılları arasında Anadolu yakasında büyük bir kent haline dönüşme süreci, ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ümraniye'nin fiziki coğrafyasıyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra yerleşim tarihi ve nüfus özellikleri bilgilerine yer verilerek analizler yapılmıştır. Bu analizlerde ilk göç süreci, göçten etkilenme, göçün sonuçları, değerlendirmesi ve gelecek için nüfus tahminlerine yer verilmiştir. Ümraniye'de en fazla nüfus artışı oransal olarak 1955-1960 yılları arasında %306 ile gerçekleşmiştir. Niceliksel olarak da beş yıllık periyotlarda en fazla nüfus artışı ise 159.289 kişiyle 1985-1990 yılları arasında Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün yapıldığı yıllara denk gelmektedir. 1987 yılında Ümraniye belediye olmuştur. Ümraniye Belediyesinin yanında Alemdağ, Çekmeköy, Ömerli, Sarıgazi, Taşdelen ve Yenidoğan belediyeleri Ümraniye ilçesinde yer almıştır. 2008 yılında 5747 sayılı kanunla Ümraniye sınırları yeniden düzenlenerek eski sınırlarından Çekmeköy ilçesi ile Sancaktepe ilçesi kurulmuş, Ümraniye belediyesinden iki mahalle Ataşehir ilçesine katılmıştır. 2012 yılından itibaren nüfus artış oranı, Türkiye'nin ve İstanbul'un artış oranıyla paralel hale gelmiştir. Bu paralel artış oranının en önemli sebebi olarak şehrin saçaklanan bölgesi olmaktan çıkıp tamamen İstanbul'la kompakt hale geldiğini söyleyebiliriz. 2017 yılında 699.901'e ulaşan Ümraniye nüfusu İstanbul'un 4., Anadolu yakasının ise en yüksek nüfusuna sahip ilçesi haline gelmiştir. Ümraniye ilçesinde, Dudullu Organize Sanayi Bölgesi, sanayi siteleri, finans kuruluşlarının genel müdürlüklerinin yer almasıyla İstanbul'un önemli ticaret ve finans merkezi haline gelmiştir. Öyle ki bazı mahallelerde iş yeri sayısının mesken sayısından daha fazla olduğu görülmektedir. İlk göç hareketleri sırasında ortaya çıkan gecekondu mahalleleri dönüşerek İstanbul'un önde gelen kent merkezi haline gelmiştir. 2017 yılında hizmete giren ilk raylı sistemden sonra farklı doğrultularda yeni raylı sistemlerle çevre ilçe bağlantıları arttırılmaktadır. Ulaşım çeşitliliğinin artması yeni göçlerin önünü açması öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: İstanbul, Ümraniye, Nüfus, Göç, Kentleşme.