İz mineral enjeksiyonlarinin anöstrus döneminde senkronize edilen koyunlarda serum iz mineral seviyeleri ve reprodüktif parametrelere etkisi

Sunulan çalışma ile İvesi ırkı koyunlarda progesteron temelli östrus senkronizasyonu öncesinde uygulanan iz mineral enjeksiyonlarının, serum iz mineral seviyeleri ile reprodüktif parametrelere etkisinin araştırılması amaçlandı. Çalışmada 2-5 yaşları arasında vücut kondisyon skoru yaklaşık 3 olan 300 baş koyun, rastgele 3 eşit gruba ayrıldı. İz mineral grubuna (Grup iz, n=100), östrus senkronizasyonu uygulamasından 14 gün önce 2 ml iz mineral (Activate®, Alke, Türkiye) kas içi uygulandı. Kontrol grubuna (Grup kontrol, n=100) ve NaCl grubuna (Grup NaCl, n=100) 2 ml %0,9'luk izotonik NaCl kas içi uygulandı. İz mineral ve kontrol grubundaki koyunlara 12 gün süre ile 60 mg MAP içeren süngerler (Esponjavet®, Hipra, İspanya) intravajinal uygulandı. NaCl grubuna östrus senkronizasyonu uygulanmadı. Süngerlerin çıkarıldığı gün iz mineral ve kontrol grubundaki koyunlara kas içi 500 IU eCG (Oviser®, Hipra, İspanya), NaCl grubundaki koyunlara ise 5 ml %0,9'luk izotonik NaCl enjeksiyonu yapıldı. Her gruptaki 10 adet belirli koyundan kan örnekleri alarak iz mineral enjeksiyonları yapılmadan önce, süngerlerin uygulandığı ve çıkarıldığı günler olmak üzere toplam 3 kez serum bakır, çinko ve manganez seviyeleri belirlendi. Koyunlar süngerler çıkarıldıktan 24 saat sonra koçlarla 4 gün boyunca, sabah 06:00-08:00 ve akşam 18:00-20:00 aralıklarında 12 saatte 1 olmak üzere elde sıfat usulü ile çiftleştirildi. Serum bakır seviyesi (µg/L) sırasıyla grup iz'de 1085±103, 1009.4±99.2 ve 1045.3±51.7; grup kontrol'de 977.6±49.2, 1096.4±86.8 ve 1159.6±70.6, grup NaCl'de 958.0±79.7, 1027.3±63.4 and 1002.5±34.7; serum manganez (µg/L) seviyesi grup iz'de 1.976±0.135, 2.036±0.123, 1.956±0.129; grup kontrol'de 1.834±0.138, 1.8878±0.0728, 1.8597±0.0802, grup NaCl'de 1.8164±0.0795, 1.9636±0.0602 and 1.8023±0.0852; serum çinko seviyesi (µg/L) grup iz'de 674.8±14.9, 696,1±21,4 ve 667.92±8.00; grup kontrol'de 673.9±25.8, 635.22±9.97 ve 665.9±12.1, grup NaCl'de 708.7±21.7, 684.1±35.7 ve 734.5±15.4 olarak belirlendi. Yapılan istatistiksel analizde 1, 2 ve 3. ölçümlerde gruplar arasında serum bakır, çinko ve manganez seviyeleri açısından anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05). NaCl grubunda östrus aktivitesi gözlenmediği için üreme parametreleri bu grupta değerlendirmeye alınmadı. İz mineral ve kontrol gruplarında sırasıyla eCG tedavisi ile östrus başlangıcı arasındaki süre (saat) 38.069±0.789, 36.837±0.743; ortalama östrus süresi (saat) 29.655±0.958, 26.093±0.872; östrus görülme oranı %87, %86; konsepsiyon oranı %75.86, %73.25; gebelik oranı %66, %63; kuzulama oranı %62, %59; tekiz doğum oranı %59.67, %59,32; ikiz doğum oranı %35.48, %35.59; üçüz doğum oranı %4.83, %5.08; çoğuz doğum oranı %40.32, %40.67; güç doğum oranı ise %14.51, %10.16 olarak belirlendi. İz mineral grubundaki koyunlardan 90, kontrol grubundaki koyunlardan 86 adet kuzu elde edildi. Ortalama östrus süresinin grup iz'de daha uzun sürdüğü ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). Grup iz'de eCG tedavisi ile östrus başlangıcı arasındaki süre, östrus, konsepsiyon, gebelik, kuzulama, tekiz doğum, güç doğum oranı ve toplam kuzu sayısının; grup kontrolde ise ikiz, üçüz ve çoğuz doğum oranının sayısal olarak daha yüksek olmasına rağmen gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark belirlenemedi (p>0.05). Sonuç olarak vitamin ve mineral bakımından dengeli bir rasyon ile beslenen İvesi ırkı koyunlarda östrus senkronizasyonu öncesinde enjektabl olarak uygulanan iz minerallerin, intravajinal süngerlerin uygulandığı ve çıkarıldığı dönemde serum iz mineral seviyeleri ile reprodüktif özellikleri istatistiksel olarak önemli ölçüde etkileyemediği kanısına varıldı.