İzmir'de Cumhuriyet döneminde ve öncesinde yapılan eğitim yapılarının incelenmesi

Tarihi doku ve yapılar, yapıldığı dönemin siyasi, ticari, ekonomik, sosyal ve sanat alanlarından etkilenerek oluşurlar. İzmir 8500 yıl öncesine dayanan ilk yerleşiminden günümüze dek birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Yeşilova'dan Bayraklı'ya, ardından M.Ö. 334 yıllarında Kadifekale eteklerine yerleşen kent 15. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetine girmiş, 17. yüzyılda ise ticaretin hızlanması ile yükselişe geçmiştir. 18. ve 19. yüzyılda birçok millet kent içinde refah içinde yaşamış, ticaret yapmış, yapılar inşa etmiştir. 20. yüzyıl sonrasında ülkedeki siyasi değişim birçok alanı etkilemiş, sosyal yapıyı değiştirmiş, yeni ideolojileri beraberinde getirmiştir. Bütün bu gelişmeler her dönemde farklı yapı tiplerinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır. Eğitim yapıları da bu gelişmelerden etkilenerek değişim göstermiştir. Bu araştırmada sosyal, siyasi, ticari, ekonomik ve sanatsal değişimlerin mimariyi nasıl etkilediği, seçilen eğitim yapılarının dönemsel ve mimari açıdan karşılaştırılması ile ele alınmıştır. 20. yüzyıl öncesinde birçok millette eğitimin dine dayalı olması eğitim yapılarının kilise, cami, sinagogların yakınlarında inşa edilmesine sebep olmuştur. Sözkonusu dönemde sırasıyla Barok ve Rokoko, Neo Klasik, Neo-Gotik ve Art Nouveau akımlarının etkileri yapıların biçimleniş ve süslemelerinde yoğun olarak görülmüştür. Cumhuriyet'in ilan edilmesi, kentin sosyal yapısının değişimi ve ulusçuluk akımı yapıların tasarımındaki değişimin en büyük etkeni olmuştur. Birbirini etkileyen böylesi değişimlerin yanı sıra eğitim anlayışı da Osmanlı'dan günümüze değişmiş; eğitime yönelik gereksinimler farklılaşmıştır. Bu da yapıların biçimlenişini ve kapasitesini etkilemiştir.