İzmir ili Karşıyaka ilçesi sınıf öğretmenlerinde siberkondri düzeyi ve ilişkili faktörler

Giriş ve Amaç: İnternet üzerindeki tıbbi enformasyona aşırı maruz kalma nedeni ile sağlık anksiyetesinin artması siberkondri olarak tanımlanmaktadır. Siberkondri, sağlık anksiyetesinin arttırmasının yanında kişilerin işlevselliğini bozmakta ve yaşam kalitesini düşürmekte, doktorlara güvenini azaltmakta, sağlık hizmeti kullanımlarını arttırmaktadır. Siberkondrinin, güvenilir olan ve güvenilir olmayan çevrimiçi enformasyon kaynaklarını ayırt edebilmede güçlük ile ilişkili olabileceği, bu ayrımı yapabilmeyi ise bireylerin eğitim seviyesi, enformasyonu değerlendirebilme yetenekleri ve teknolojik becerileri etkileyebileceği belirtilmektedir. Bu çalışmanın amacı; İzmir ili Karşıyaka ilçesi sınıf öğretmenlerinde, siberkondri düzeyini belirlemek ve siberkondri düzeyi ile ilişkili olabilecek etmenleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini İzmir ili Karşıyaka ilçesi kamu ilkokullarında çalışmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Evren 538, prevalans %50, güven aralığı %95, hata payı %5 ve yedek %20 alınarak örneklem büyüklüğü 270 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın kapsayıcılığı %89,2'dir.. Çalışmanın bağımlı değişkeni; siberkondri düzeyidir. Siberkondri düzeyinin ölçülmesinde Siberkondri Ciddiyet Ölçeği Kısa Formu (SCÖ-15) kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler sosyoekonomik ve çalışma yaşamı, sağlık durumu, sağlık arama davranışı, internet kullanımı ile ilgili değişkenler ve sağlık okuryazarlığı düzeyi olmak üzere beş başlık altında gruplandırılmıştır. Değişkenleri içeren anket formundaki sorular; çalışmaya katılmayı kabul eden öğretmenler tarafından öz bildirim yöntemi ile doldurulmuştur. Toplanan verilerin analizinde Student T, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis H testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Ölçeklerin güvenirliğinin belirlenmesinde Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bulgular: Yaş ortalaması 49,1 (±7,1) olan sınıf öğretmenlerinin %71,4'ünü kadınlar oluşturmaktadır. %33'ünde kronik hastalık tanısı mevcuttur ve %4,1'nin psikiyatrik hastalığı olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların sağlık durumlarına verdikleri puan ortalaması 78,2 (±13,9) olarak saptanmıştır. Çalışma grubu sağlık ile ilgili konularda en sık sağlık personelini (% 77,2), ikinci olarak interneti (%40,7) kaynak olarak kullanmaktadır. Sağlıkla ilgili en güvendikleri kaynak sıralamasında; en sık (%94,6) sağlık personeli ardından (%35,3) internet gelmektedir. Çalışmaya katılan kişilerin interneti en sık kullanma amaçları; iş ve mesleki araştırma yapma (%50,2), sosyal ağlarda sağlık dışı paylaşım yapma (%32,0), sağlık ile ilgili araştırma yapma (%21,6) olarak sıralanmaktadır. Sağlıkla ilgili olarak interneti kullanma amaçları ise birincil olarak sağlık/ hastalık araştırmak (% 29) ve doktor/diyetisyen randevusu almak (%22,8), ikincil olarak olarak hastalık semptomlarını araştırmaktır (% 23,2). Çalışmaya katılan öğretmenlerin siberkondri puan ortalaması 33±8.4 olup; sağlık durumuna verilen puan, sağlıkla ilgili kullanılan kaynak, internette geçirilen süre, internette tıbbi araştırma ile geçirilen süre, interneti zorunlu ihtiyaçları için kullanma, internette sağlık/hastalık araştırma ve hastalık semptomlarını araştırmanın siberkondri puanı ile ilişkili etmenler olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin siberkondri düzeyi orta düzeyde saptanmıştır. Sağlık durumuna düşük puan verenlerde, sağlıkla ilgili en sık kaynak olarak interneti kullananlarda, internette özellikle tıbbi araştırma ile daha fazla vakit geçirenlerde, interneti sağlıkla ilgili zorunlu olmayan ihtiyaçları için kullananlarda ve internette sağlık/ hastalık araştıranlarda, hastalık semptomlarını araştıranlarda siberkondri düzeyi daha yüksek bulunmuştur. Sağlık personeli tarafından internet kullanıcılarına internetin sadece sağlıkla ilgili enformasyon elde etmenin bir yolu olduğu, her kaynağın güvenilir olmadığı özellikle kendi kendine teşhis koymak için uygun bir araç olmadığı hakkında bilgilendirme yapılmalı ve danışmanlık verilmelidir. Sağlıkla ilgili güvenli internet kullanımına yönelik halk eğitimleri yapılmalı, kişilerin doğru bilgiye güvenilir kaynaklardan ulaşması sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: siberkondri; sağlık anksiyetesi; öğretmen