İzmir ili süt sığırcılığının mevcut durumu ve geliştirilmesi üzerine bir araştırma

Bu araştırma İzmir ili süt sığırcılığının mevcut durumu ile süt sığırı işletmelerinde hayvanların bakım ve besleme alışkanlıklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın materyalini İzmir il merkezi ve ilçelerinden anket yoluyla elde edilen 464 işletmeye ait 2010-2013 yılı verileri oluşturmuştur. İzmir ilinde örnekleme suretiyle incelenen ve anket yapılan süt sığırcılığı işletmeleri sahip oldukları sığır varlıkları esas alınarak 4 gruba ayrılmıştır. 1. grup 1-15 baş, 2.grup 16-50 baş, 3. grup 51-100 baş, 4. grup 101 baş ve üzeri sığıra sahip işletmeleri kapsamaktadır. İşletmelerin % 11,2'sinin 1-15 baş, % 47,8'inin 16-50 baş, % 24,8'inin 51-100 baş, % 16,2'sinin 101 baş ve üzeri sığıra sahip işletmelerden oluştuğu görülmüştür. İşletme başına düşen ortalama sığır sayısı 66,3 baş, işletme başına düşen sağmal inek sayısı 24 baş bulunmuştur. İşletmelerde sağmal ineklere günlük verilen konsantre yem miktarı 1-12 kg/baş, inek başına ortalama günlük süt verimi 17,3 litre olarak tespit edilmiştir. İşletmelerin % 37,5'i ineklerden günlük 3-15 litre, % 57,5'i 16-25 litre, % 4,3'ü 26-30 litre, % 0,6'sı 31 litre ve üzerinde süt almaktadır. İşletmelerin % 80,8'inde sütün farklı alıcılara tesliminde kalite özelliklerine göre fiyatının değişmediği görülmüştür. İşletmelerin % 36,6'sı sütü toplayıcıya, % 25,4'ü yöresel mandıraya, % 22,2'si kooperatife, % 13,4'ü süt fabrikasına, % 2,4'ü ise ürettiği sütü kendisi pazarlamaktadır. İşletmelerde sütün ortalama satış fiyatı 0,82 TL, işletmelerin süt yemine verdikleri ortalama fiyat 0,80 TL/kg bulunmuştur. Buradan hareketle süt-yem paritesi 1,03 olarak hesaplanmıştır. İzmir'de örnekleme suretiyle incelemeye aldığımız ve anket yaptığımız işletmelerde yem bitkisi olarak en çok silajlık mısır, buğday, fiğ, arpa, yulaf, yonca, karamba ve şalgam ekilmektedir. İşletmelerde toplam yem bitkisi ekim alanlarının % 40,5'inde silajlık mısır, % 15,7'sinde buğday, % 11,4'ünde fiğ, % 6'sında arpa, % 5,7'sinde yonca, % 5,1'inde yulaf, % 3,6'sında karamba ve % 3,3'ünde şalgam ekilmektedir. Bu yemlerin hepsi aynı anda hayvanlara verilmemekte, dönüşümlü olarak birbirlerinin yerine kullanılmaktadır. İşletmelerin hayvancılık örgütlenmesi incelendiğinde işletmelerin % 98,5'inin İzmir İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğine üye olduğu tespit edilmiştir. İşletmelerin % 98,1'i aşımda suni tohumlama yöntemini, % 0,6'sı tabii tohumlama yöntemini, % 1,3'ü her iki yöntemi kullanmaktadır. İşletmelerin en önemli sorunları arasında yem fiyatlarının yüksekliği (% 27,9), süt fiyatlarının düşüklüğü (% 23,8) ve girdilerin (elektrik, mazot, su vb.) yüksekliği (% 14,8) gelmektedir. Anahtar Sözcükler: Süt sığırı, süt sığırcılığı işletmeleri, süt verimi, suni tohumlama, İzmir.