İzmir ilinde depolanan patateslerde kuru çürüklük hastalığına neden olan Fusarium spp.'nin tanılanması ve mücadele olanaklarının araştırılması

Patates kuru çürüklük hastalığı (Fusarium spp.) hasat sonrası patates yumrularında görülen en önemli fungal depo çürüklüklerinden biridir. Hastalık verim, tohumluk kalitesi ve ürünün pazarlanabilirliğini önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu çalışma ile İzmir ili Ödemiş ve Torbalı ilçelerindeki patates depolarında kuru çürüklük hastalığına neden olan Fusarium türlerinin morfolojik ve moleküler yöntemlerle tanılanması amaçlanmıştır. Bu kapsamda 2015-2016 yıllarında söz konusu ilçelerde bulunan patates depolarında yürütülen survey çalışmaları sonucunda; hastalıklı patates yumrularından elde edilen Fusarium türleri Fusarium sambucinum, F. oxysporum, F. avenaceum ve F. equiseti olarak tanılanmıştır. Patojenisite çalışmaları sonucunda en virülent izolatın F. sambucinum türüne ait olduğu belirlenmiştir. F. sambucinum'un moleküler olarak tanılanmasında FSF1 ve FSR1 spesifik primerleri kullanılarak 315 bp uzunluğunda bant elde edilmiştir. Bölgede yaygın olarak depolanan 13 patates çeşidinin hastalığa duyarlılıklarının tespit edilmesi amacıyla yürütülen çeşit reaksiyon testleri sonucunda en duyarlı çeşit Russet Burbank bulunmuştur. Ülkemizde bu hastalığa karşı ruhsatlı bir bitki koruma ürünü bulunmamaktadır. Hastalıkla mücadele çalışmalarında yürütülen in vitro testlerde fludioxonil 100 g/L, flutolanil 464 g/L, thiophanate methyl %70, imazalil 500 g/L, fludioxonil 50 g/L+sedaxane 40 g/L, fluxapyroxad 300 g/L ve tolclophos-methyl %20+thiram %30'ın patateste kuru çürüklük etmeni F. sambucinum'un miselyal gelişimine etkileri araştırılmıştır. Bu testlerde fludioxonil, fludioxonil+sedaxane ve imazalil etkili maddeli preparatlar patojenin miselyal gelişimini engellemede en etkili fungisitler olmuştur. Patates yumrularında soğuk hava deposunda yürütülen denemelerde in vitro'da hastalık etmenine karşı etkili bulunan bu kimyasal preparatların yanı sıra biyolojik preparatlardan Bacillus subtilis QST 713 ırkı %1,34 (min.1x109 cfu/ml), Pseudomonas fluorescens strain Pf1 %1,5, 1x108 kob/ml min ve %42 karboksilik asidin etkisi de araştırılmıştır. In vivo denemeler Russet Burbank, Lady Olympia ve Granola çeşitleri ile yürütülmüş ve suni inokulasyondan önce ve sonra olmak üzere 2 farklı ilaçlama yöntemi kullanılmıştır. Suni inokulasyondan önce yapılan ilaçlamalarda en yüksek etkiyi %77,18 ile fludioxonil 50 g/L+sedaxane 40 g/L Granola çeşidinde gösterirken, suni inokulasyondan sonra yapılan ilaçlamalarda fludioxonil 50 g/L+sedaxane 40 g/L Granola çeşidinde %63,53 etki değeri ile en yüksek etkiye sahip preparat olmuştur.