İzmir Körfezi'nde civa (Hg) dağılımı

Bu tez çalışmasında amaç, İzmir Körfezi' nde su, partikül madde, sediment, plankton ve organizmalarda deniz ortamında olmak üzere Hg' nın seviyesini ve dağılımını tespit etmektir. Deniz suyunda Reaktif Hg 5-40 ng/1, Toplam Hg ise 5-43 ng/1 aralığında bulunmuştur. Partikül madde Hg konsantrasyonları kış döneminde 1.24-5.76 ug/g, yaz döneminde 0.14-2.48 ug/g olarak bulunmuştur. Kış döneminde yaza göre daha yüksek değerler gözlenmiştir. İzmir Körfezi yüzey sedimentlerinde Hg 0.04-0.63 ug/g (kuru ağırlık) aralığında bulunmuştur. En yüksek Hg konsantrasyonları İç Körfez' de, en düşükleri ise Orta Körfez' de gözlenmiştir, izmir Körfezi' nde deniz suyuna göre sedimentteki Hg' nın derişme faktörü 4000-63000 aralığında olduğu görülmüştür. Planktonda yapılan analiz sonuçlarına göre Hg 0.14-0.59 ug/g (kuru ağırlık) aralığındadır. En yüksek konsantrasyonlar sedimentte olduğu gibi İç Körfez' de görülmüştür. Deniz suyuna göre Planktonda Hg' nın derişme faktörü ise 14000-59000 aralığında bulunmuştur. Bu çalışmada insanlar tarafindan tüketildiği için balığın kas dokusundaki Hg çalışılmıştır. Barbun ve bakalyarolarda biriken Hg ile bu balıkların boy ve ağırlıkları arasında pozitif korelasyonlar saptanmıştır. Analizi yapılan balıklarda (Mullus barbatus, Sardina pilchardus, Merluccius merluccius, Solea vulgaris vulgaris, Diplodus annularis, Pagellus erythrinus, Penaeus kerathurus and Loligo vulgaris) Hg konsantrasyonları 0.01-0.91 ug/g (yaş ağırlık) aralığında bulunmuştur. Civanın en yüksek akümülasyon oranı ise balıklarda olduğu gözlenmiştir. izmir Körfezi' ne Gediz, Melez ve Bostanlı deresi ile gelen Partikül madde Hg yükleri hesaplanmış ve en çok Gediz ile geldiği görülmüştür. Aynca Karaburun' daki kapatılan Hg maden yataklarının etkisi de Dış Körfez' de hissedilmektedir. Dokusahası bölgesinde partikül madde, sediment ve planktonda daha yüksek konsantrasyonlar gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, özellikle kıyılara ve yerleşim yerlerine yakın olan küçük koy ve körfezlerden, balıkçılık yapılan bölgelerden yakalanan bütün balıklarda Hg konsantrasyonlarının insan sağlığı açısından sıklıkla araştırılması gerektiğini göstermiştir. Ayrıca Türkiye kendi denizlerinde yakalanan ve yetiştirilen balıklar için izin verilen maksimum bir Hg konsantrasyonunu belirlemelidir.