J.M. Sperger'in Si-Minör Sonatının teknik açıdan incelenmesi

Johannes Matthias Sperger hem besteci hem de icracı kişiliği ile kendi dönemine damgasını vurmuş bir şahsiyettir. Johann Matthias Sperger 23 Mart 1750'de Brno yakınlarında, Yukarı Avusturya'da Feldberg'de (bugünkü adı Valtice) doğdu. Sperger'in müzik eğitimini ya saray orkestrasındaki bir müzisyenden ya da Feldsberg'deki Brothers of Mercy tarikatından aldığı ihtimalleri üzerinde durulmaktadır. Önemli devlet adamlarının himayesinde farklı orkestralarda icracı olarak çalışan bu sırada da bestecilik hayatını da sürdüren Sperger'in kariyeri üç döneme ayrılabilir: 1760'larda solo bir enstrüman olarak Viyana'da kontrbasın yükselişi, 1770'lerde ve 1780'lerde en iyi dönemi ve İmparator II. Joseph'in reformlarını takiben Viyana'da gözden düşmesi. 1777'den itibaren Sperger'in hayatı ile ilgili olarak daha detaylı bilgiler mevcuttur. 1777'de Sperger, daha sonra Macaristan kardinali olan Bratislava Düklerinden Kont József Batthyány'nin sarayında kontrbas icra etmiştir. Bu Sperger'in belgelenmiş ilk çalışmasıydı ve burada Kardinal Prens Joseph Batthyány'nin saray orkestrasında Kämpfer ile birlikte çalıştı ve bu toplulukta 1778'den 1782'ye kadar hem viyolonsel hem de kontrbas çaldığı bilinmektedir. Batthyány Dükleri'nin sarayında Sperger, en iyi eserlerinden olan yedi kontrbas konçertosuna ek olarak, 18 senfoni haricinde diğer solo enstrümanlar için de altı konçerto daha bestelemiştir. Johann Matthias Sperger, oldukça üreken bir besteciydi, kontrbas için 40 parça, 18 kontrbas yarışma eseri ile birlikte 44 senfoni, konçerto ve kantat bestelemiştir. Sperger, kontrbas icrasında kullandığı akort ve teknik ile dönemi içerisinde oldukça önemli bir yer edinmiştir. Bununla birlikte kontrbas ile ilgili olarak yaptığı hizmetler de fazlasıyla ehemmiyet arz etmektedir. Kendisinden önce kontrbas orkestra içinde belki sadece bir eşlik enstrümanı iken ve sınırlı bir solo repertuvarı bulunmaktayken, Sperger kontrbas için bestelediği eserler ile bu enstrümanın hem görünürlüğüne hem de icracılığı ile kontrbas tekniğinin gelişimine katkıda bulunmuştur. Bu tez çalışması kapsamına ele alınan Sperger'in Si Minör Sonatı da kontrbas repertuvarında oldukça kıymete haiz bir yere sahiptir. Bu nedenle tez çalışması dahilinde armonik ve form açısından incelemesi yapılarak alana katkıda bulunmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Johannes Matthias Sperger, kontrbas, Si Minör Sonat.