Japon bahçesi tasarım kriterleri açısından Türkiye'deki bazı Japon bahçelerinin değerlendirilmesi

Çin kültürünün etkisiyle ortaya çıkan, bin yıldan daha eski kökleri bulunan Japon bahçeleri zaman içerisinde Japon kültürü ve benliğinin etkisi, Shinto inancı ve daha sonradan benimsenen Budizm dini felsefeleri, Japon bahçe sanatının kendine özgü bir stilinin oluşmasını sağlamıştır. Japon bahçeleri, doğal tasarım elemanlarını kullanarak, doğanın insan zihninde canlanan halinin, minyatürize edilmiş peyzajlar şeklinde bahçeye yansıtılmış hali olması nedeniyle oldukça eşsiz bir bahçe sanatıdır. İçerdiği sembolizm, felsefi kavramlar ve soyut ögeleri ile tüm dünya çapında büyük ilgi uyandırmaktadır. Japon bahçeleri tasarım elemanlarının malzeme, şekil, boyut, doku ve renk açısından çok çeşitli olmaları sebebiyle her bahçe örneğinde, o bahçeye ait eşsiz bir tasarım özelliği bulunabilmektedir. Kaya, çakıl ve kumun ağırlıklı olduğu bahçeler ve su ögeleri ve bitki kompozisyonlarının öne çıktığı farklı stillerinin bulunması nedeniyle Japon bahçelerinin çok geniş uygulama alanları bulunmaktadır. Bu çalışmada, Japon bahçe sanatının tasarım kriterleri, tasarım elemanları ve bu elemanların uygulanmasında kullanılan tasarım ilkeleri olarak belirlenmiştir ve bu bilgilerin ışığında Türkiye'de bulunan önemli Japon bahçesi örneklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Japon bahçelerinin kendi içinde farklılıkları, kullanılan tasarım elemanlarının sınıflandırmaları ve tasarımların amaçları irdelenmiştir. Araştırma kapsamında Kaman Kalehöyük Arkeoloji Müzesi Japon bahçesi, Konya Kyoto Japon Parkı ve İstanbul Baltalimanı Japon Bahçesi incelenmiş ve fotoğraflanmıştır. Bu gözlemler sonucunda belirtilen Japon bahçelerinin, literatür araştırması sonucunda elde edilen Japon bahçe sanatı özelliklerini ne ölçüde yansıttıklarını göstermesi amacıyla analitik rubrik yöntemi kullanılarak bir değerlendirme çalışması yapılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda İstanbul Baltalimanı Japon bahçesinin 74 puan alarak Japon bahçe sanatını çok iyi derecede temsil ettiği, Konya Kyoto Japon Parkı 69 puan ve Kaman Kalehöyük Arkeoloji Müzesi Japon Bahçesi 61 puan alarak iyi derecede temsil ettikleri sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda yorumlar ve öneriler sunulmuştur.