Johannes Scottus Eriugena'da aşkınlık ve içkinlik problemi

Eriugena felsefesi, kendisinden önceki Hıristiyan ve Antik Yunan felsefelerinin derin izlerinin görüldüğü erken Orta Çağ felsefesinin son büyük kuramsal sentezidir. Eriugena Metafiziğinde hiçlik ve yaratıcılık üzerine yoğunlaşan bir varoluş bulunmaktadır. Bu varoluş, bölünme hareketiyle başlayıp çözülme hareketi ile devam eden iki zıt hareketi Tanrı'da birleştiren diyalektik bir süreç olarak tamamlanmaktadır. Bu süreci bütün olarak ortaya koyarken de aşkın olan Tanrı'yı yine tüm varlıklarda içkin bir duruma indirgemektedir. Böylece aşkınlığın ve içkinliğin birliğinde tüm varoluşu kapsayan bilge bir Tanrı'nın varlığı, doğa kavramının gerçekliğiyle özdeşleşmektedir. Bu doğa metafiziği içerisinde en yüksek değere sahip olan varlık ise özel olarak insandır. Bu çalışmamızda Eriugena felsefesinin temellerinin anlaşılması için öncelikle felsefesine yön veren düşünce ve düşünce ortamlarını, ardından aşkın ve içkin olan varoluşu bütünsel bir bakış açısıyla nasıl ele aldığını, birbirine zıt unsurları nasıl bir araya getirerek sentezlediğini, böylelikle felsefesindeki Bilge Tanrı ve yüksek insan doğasını ortaya çıkaran metafiziğinin temellerini ortaya çıkarmaya çalışacağız.