Uluslararası yatırım tahkiminde yetki ve kabul edilebilirlik

Yatırım anlaşması heyetinin yatırım ile ilgili hak taleplerinin esasları hakkında hüküm vermeye geçebilmesi için, taraflar ve hak talepleri üzerinde yargı yetkisini haiz olması ve heyete ibraz edilen hak taleplerinin de kabul edilebilir olması gerekmektedir. Yatırım tahkiminde yargı yetkisi ve kabul edilebilirlik arasındaki ayırım, giderek daha alakalı bir hale gelmektedir. Bu da, taraflar, heyetin kabul edilebilirlik itirazını haksız olarak reddettiğinde değil de, heyetin yargı yetkisini haiz olmadığına dayalı olarak tahkim kararına itiraz edebilecek durumda olduğu ölçüde, şüphesiz milletlerarası tahkimin inceleme kapsamının genellikle herhangi bir itirazın bir veya diğer kategoride olup olmadığına bağlı olduğunu tevsik eden genişleyen yasal uygulamadan kaynaklanmaktadır. Bu tezin konusu, "yargı yetkisi" ve "kabul edilebilirlik" terimlerinin tam anlamını belirlemek ve bu suretle, bu hususların nasıl ele alınacağına ve yatırım heyetlerinin bunları yargı yetkisi veya kabul edilebilirlik ile ilgili olarak nitelendirip nitelendirmemekte mutabık kalamamış olduklarına ilişkin muhtelif konuların nasıl analiz edileceğine dair daha net bir resme ulaşmaktır. Birinci bölümde, milletlerarası yatırım korumanın tarihi gelişmesi ve ilkeleri yeniden değerlendirilmektedir. İkinci bölümde, yatırım tahkiminde yargı yetkisi mevzusu ele alınmaktadır. Ülkelerin ve yatırımcıların yatırım uyuşmazlıklarının yargılanmasına nasıl rıza gösterdiklerini irdelenmekte ve kişisel, yerel, geçici ve konu ile ilgili yargı yetkisi gerekliliklerini incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise, kabul edilebilirlik konuları yargı yetkisi konularından ayırt edilmekte ve yatırım heyetlerinin bunları yargı yetkisi veya kabul edilebilirlik ile ilgili olarak nitelendirip nitelendirmemekte mutabık kalamamış olduklarına ilişkin muhtelif konular özetlenmektedir. Anahtar kelimeler: Yargı Yetkisi, Kabul Edilebilirlik, Tahkim Yoluyla Çözümlenebilme, Rıza, Yatırım, Yatırımcı.