Kabalak (Petasites hybridus) bitkisinin bazı gıda kaynaklı patojenler üzerindeki antibakteriyel etkisi

Kabalak bitkisi Avrupa ve Kuzey Asya'ya özgü çok yıllık otsu bir bitkidir. Ülkemizde Karadeniz bölgesinde geleneksel yemeklerde kullanılmaktadır. Bu çalışmada kabalak bitkisinin kök, gövde ve yaprak kısmının doğal mikroflorasının belirlenmesi, bu kısımlarında bulunan fenolik bileşenlerin ekstraksiyonu için cevap yüzey yöntemi (RSM) kullanılarak ultrason destekli ekstraksiyon koşullarının optimizasyonu ve elde edilen ekstraktların bazı gıda kaynaklı patojenler üzerindeki antibakteriyel özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kabalak bitkisinin kök, gövde ve yaprak kısmından fenolik bileşik ekstraksiyonunda bağımsız değişken olarak belirlenen süre (dk), sıcaklık (℃) ve etanol konsantrasyonun (%) önemli etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Optimum ekstraksiyon koşulları kök, gövde ve yaprak kısmı için süre/sıcaklık/etanol konsantrasyonu olarak sırasıyla 60dk/70℃/%70 olarak belirlenmiştir. Optimum noktalarda yapılan üretimler sonucunda kök, gövde ve yapraktan elde edilen ekstraktların toplam fenolik madde miktarı sırasıyla 4.73, 0.64 ve 3.78 μg GAE/mg esktrakt olarak belirlenmiştir. Escherichia coli O157:H7 ATCC 25922, Salmonella Typhimurium ATCC 14028, Bacillus cereus ATCC 10876, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Lactobacillus plantarum 211 (turşu izolatı) ve Lactobacillus brevis 92 (turşu izolatı) için kök ve gövdeden elde edilen ekstraktların minumum inhibisyon konsantrasyonu (MİK) değeri 0.8-175 mg/mL ekstrakt aralığında, yapraktan elde edilen ekstraktların MİK değeri ise 1.6-175 mg/mL ekstrakt aralığında tespit edilmiştir. Kök, gövde ve yaprak ekstraktlarının denenen test kültürleri üzerinde sırasıyla 6.85-14.35mm, 6.05-14.10mm, 6.60-20.30mm aralığında inhibisyon zon çapı oluşturduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, kabalak bitkisinin kök, gövde ve yaprak kısmından elde edilen ekstraktların antibakteriyel etkinliği nedeniyle gıda endüstrisinde doğal gıda koruyucu katkı maddesi olarak kullanımının mümkün olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kabalak (Petasites hybridus), Ultrason Destekli Ekstraksiyon, Optimizasyon, MİK, Disk Difüzyon