Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının karar verme stilleri üzerindeki etkisi

Bu araştırma kapsamında Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli geliştirilen psikoeğitim programının bireylerin karar verme stilleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma 2015-2016 Eğitim- Öğretim yılı Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Eğitim Fakültesinin çeşitli kademe ve bölümlerinde okuyan gönüllü olan bireyler arasından yansız atamayla gerçekleştirlmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde Karar Verme Stilleri Ölçeği kullanılmış ve ölçeğin alt boyutlarından en yüksek puanı alan katılımcılarla görüşme yapıldıktan sonra araştırmaya gönüllü olan katılımcılar arasından kura yöntemiyle araştırma gruplarına (deney n = 12, kontrol n= 12) şeçkisiz atama yapılmıştır. Araştırma kapsamında deney grubuna Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli haftada bir gün 90 dakikalık oturumlardan oluşan psikoeğitim programı uygulamış ve kontrol grubunda yer alan katılımcılara ise herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Deney grubunda yer alan katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen karar verme kavramının tanıtılması, karar verme stilleriyle ilgili farkındalık oluşturulması ve değerler yönelimli farkındalık oluşturulmasını amaçlayan psikoeğitim programı uygulanmıştır. Araştırmada 2x3'lük (deney/kontrol grupları X ön-test/son-test/izleme testi) split plot desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Scott ve Bruce, 1995 tarafından geliştirilen Taşdelen, (2002) tarafından Türkçeye uyarlanan Karar Verme Stilleri Ölçeği (Oturum çalışmaları başlamadan 2 hafta önce oturum çalışmaları sona erdikten hemen sonra ve oturum çalışmalarının bitiminden 3 ay sonra uygulanmıştır) ve araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu (KBF) uygulanmıştır. Bu ölçümlerden elde edilen verilerin analizinde, ölçüm ve gruplar arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için, tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü varyans analizi tekniği kullanılmıştır. Üç ölçümden (öntest-sontest ve izleme) elde edilen veriler SPSS 17 paket programıyla analiz edilmiş ve anlamlılık düzeyi olarak .05 alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; Müdahale*zaman etkisinin Bağımlı Karar Verme Stilinde ve Kaçınmacı Karar Verme Stilinde anlamlı olduğu belirlenirken; Anlık Karar Verme Stilleri, Sezgisel Karar Verme Stilleri, Rasyonel Karar Verme Stillerinde anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Bağımlı ve Kaçınmacı Karar Verme Stillerinde oluşan farklılaşmanın kaynağının belirlenmesi amacıyla Bonferonni uyumlu çoklu karşılaştırma testi ve varyans analizinden yararlanılmıştır. Edinilen bulgulara göre Kabul ve Kararlılık Terapisi yönelimli psikoeğitim programının bireylerin Bağımlı Karar Verme Stillerinde anlamlı düzeyde düşüşler oluşturduğu ve bu düşüşün izleme testinde de devam ettiği belirlenmiştir. Kaçınmacı Karar Verme Stili için uygulanan Bonferonni uyumluluk testi ve varyans analizi sonucunda ise Kabul ve Kararlılık Terapisi yönelimli psikoeğitim programının bireylerin Kaçınmacı Karar Verme Stillerinde anlamlı düzeyde düşüşler oluşturduğu ve bu düşüşlerin izleme sürecinde de devam ettiği belirlenmiştir. Araştırma kapsamında edinilen bulgular tartışılmış, yapılacak olan çalışmalar için, araştırmacılar için ve araştırma sonuçlarıyla ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Psikoeğitim, Karar Verme Stilleri, Kabul ve Kararlılık Terapisi