Kadın istihdamı ve toplumsal cinsiyet ilişkisi: Zonguldak ili örneği (2014-2018)

Toplum içinde yaşayan insan ihtiyaçlarını da toplum içinde karşılar. Bu ihtiyaçlardan biri de ekonomik gereksinimlerin karşılanmasıdır. Bu sebeple insan içinde yaşadığı toplumda, emeğini ortaya koyar ve bu emek sonucunda ekonomik kazanç elde eder. Sanayi devriminden önce erkek egemen olan işgücü, sanayi devriminden sonra kadınların da üretime katılması ile birlikte değişime uğramıştır. Kadınların işgücüne katılmasıyla birlikte bazı dezavantajlı durumlar oluşmuştur. Öncesinde, toplum tarafından annelik ve ev işlerini yürüten bireyler olarak görülen ve zaten dezavantajlı konumda olan kadınlar işgücü piyasasında daha da dezavantajlı konuma düşmüşlerdir. Bu durumun temel sebebi kadın ve erkek arasındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğidir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, eğitim eşitsizliğini de beraberinde getirmektedir. Erkekler için sunulan eğitim fırsatları kadınlara sunulmamaktadır. Bu da kadınların işgücü piyasasında kendilerine yer bulmalarını zorlaştırmaktadır. İşgücü piyasasında kendilerine yer bulmuş olsalar da kadınların karşılaştıkları sorunlar devam etmektedir. İşyerlerinde objektif değerlendirmeler yapılmamakta, erkeklere sunulan terfi imkânları kadınlara sunulmamaktadır. Kadınlar üst düzey yönetici pozisyonlarından alıkoyulmakta, davranışsal ve örgütsel önyargıların yarattığı görünmez yapay engellerle karşılaşmaktadır. Mesleklerin özünde cinsiyet şartı olmamasına karşılık, genellikle kadınlar toplum tarafından kendilerine uygun görülen mesleklerde istihdam edilmektedir. Bunların yanında kadınlar çalıştıkları iş yerlerinde zaman zaman sözlü taciz ve cinsiyet ayrımcılığına maruz kalmaktadırlar. Zonguldak ilinde 2014-2018 yılları arasında, kadınların toplumsal cinsiyet rolleri açısından işgücü piyasasında durumunu incelemeye çalıştığımız tez çalışmamızda Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) verileri kullanılarak durum analiz edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca doküman incelemesi yapılarak kadınların işgücü piyasasındaki durumu ortaya koyulmaya çalışılmıştır. 2014 – 2018 yılları arasında Zonguldak ilinde kadınların yoğun olarak tekstil sektörü mesleklerinde istihdam edildikleri, alt düzey dahi olsa yönetici grubu mesleklerde kadın istihdamının verilere yansımadığı görülmüştür. Zonguldak işgücü piyasasında kadınların çoğunlukla nitelik gerektirmeyen mesleklerde çalıştırıldıkları ve cam tavan olgusu ile karşı karşıya kaldıkları sonuçlarına varılmıştır.