Kadın kooperatiflerinin kadının ekonomik hayata katılımına etkisi üzerine bir inceleme

Bireylerin kendi istekleri doğrultusunda bir arada iş yapma motivasyonları oldukça eski tarihlere dayanmaktadır. Karşılıklı, birlikte iş yapma anlamına gelen kooperatif tanımından hareketle bu tez çalışmasında kadın kooperatiflerinin, kadının ekonomik hayata katılımına etkisi incelenmiştir. Kadın kooperatifleri, kadınların ekonomik hayata katılımında önemli bir sosyal dayanışma ekonomisi modelidir. Kadınlar gönüllü olarak sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere kooperatif çatısı altında bir araya gelmektedir. Çalışma kapsamında kadın kooperatifleri, toplumsal cinsiyet ve kalkınma ilişkisi çerçevesinde ele alınmış; kadın emeği kavramı ise Türkiye'de kadın emeğinin tarihselliği ve kadın girişimciliği konularında irdelenmiştir. Alternatif bir sosyal dayanışma ekonomisi modeli sunan kadın kooperatiflerinin kavramsal olarak ele alındığı bu çalışmada; Dünyada ve Türkiye'de kooperatifleşme, Türkiye'de kadın kooperatiflerinin doğuşu ve bu kooperatiflere sosyal uyum çerçevesinde dâhil olan Suriyeli kadınların yerel kadınlarla kurmuş oldukları ilişki, kadınların kooperatif yoluyla ekonomik hayata katılımı bağlamında değerlendirilmiştir. Türkiye'nin üç farklı bölgesinde faaliyet yürüten 6 kadın kooperatifi ile yapılan görüşmelerde, kadının güçlenmesinin aslında yerelden örgütlenerek başladığı sonucuna ulaşılmış; en temelde hayatlarında ilk defa evinden çıkan, eşi, çocukları ve akrabaları dışında sosyal ortamlarını kuran kadınların "yeni benliklerini" oluşturabilmeleri kooperatif sayesinde mümkün kılınmıştır. Kadın kooperatifleri ortaklarının "ataerkil pazarlık" kavramından hareketle ücretsiz bakım emeği ile kooperatif faaliyetlerini dengede tutmayı öğrendiği; farklı sınıf, ırk, etnisiteye mensup olan kadınlar olarak aynı çatı altında dayanışma pratikleri kazandığı sonucuna ulaşılmıştır.