Kadınların üst düzey karar alma mekanizmalarında temsilinin artırılmasına yönelik politika ve stratejilerin Türkiye ve Almanya örneklerinde karşılaştırılması

Bu tez çalışmasının amacı Türkiye ve Almanya'da kamuda, özel sektörde ve sivil toplum kuruluşlarında karar alma pozisyonlarında kadın temsilinin durumunu ve bu temsili artırmak için kamuda, özel sektörde ve sivil toplum kuruluşlarında planlanan ve uygulanan politika ve stratejileri karşılaştırmalı olarak incelemek ve Türkiye'de kadınların üst düzey pozisyonlarda temsilini artıracak önlemler, politika ve stratejiler ile ilgili öneriler geliştirmektir. Bu amaçtan hareketle öncelikle kadınların üst düzey pozisyonlara ulaşmasını engelleyen etmenlerle ilgili kuramsal alanyazın incelenmiş, ardından Türkiye ve Almanya'da kadınların kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarında üst yönetim kademelerinde temsil oranları tespit edilerek her iki ülkede bu oranları iyileştirmek amacıyla kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları tarafından izlenen politika ve stratejiler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Tez çalışmasının saha araştırmasında da Türkiye'de üst düzey yönetim pozisyonlarına ulaşmış kadın yöneticilerin bu yolculuklarında geçirdikleri aşamaları, bu noktaya gelmelerini sağlayan şartları sorgulayarak yönetim kademelerine ulaşmakta karşılaştıkları zorlukları, cinsiyete dayalı ayrımcılıkla karşılaşıp karşılaşmadıklarını, cinsiyetin liderlik özellikleri ve sonuçları üzerindeki etkileri ile ilgili düşüncelerini ve kadınların üst düzeylere ulaşmaları için önlerini açacak önlemlerle ilgili görüşleri sorgulanmıştır. Üst düzey yönetim pozisyonlarına ulaşmış kadınlarla yürütülen görüşmelerden elde edilen nitel veriler üst düzey yönetime uzanan kariyer yolculuğunun kritik etmenleri ile ilgili öznel deneyimlere dayanarak Türkiye'de kadınların üst düzey pozisyonlarda temsilini artıracak önlemler, politika ve stratejiler ile ilgili öneriler sunulmuştur. Araştırma bulguları, Türkiye'de kadınların liderlik rollerine erişiminde karşılaştığı temel engellerin başında örgüt içi önyargılar, cinsiyetçi liderlik normları ve yetersiz kurumsal destek geldiğini göstermektedir. Almanya'da ise yasal kotalar, şeffaf terfi sistemleri ve izleme mekanizmaları ile bu engellerin büyük ölçüde aşılabildiği görülmektedir. Bu ülkede yürürlükte olan FüPoG (Yönetim Pozisyonu) yasaları, kadınların yönetim kurullarındaki temsiline yönelik bağlayıcı düzenlemeler içerirken, Türkiye'de strateji belgeleri ve eylem planları uygulanabilirlik ve yaptırım gücü açısından zayıf kalmaktadır. Türkiye'de kadın liderliğini artırmak için yalnızca strateji belgeleriyle değil, aynı zamanda bağlayıcı yasal düzenlemeler, izleme-değerlendirme mekanizmaları ve kültürel dönüşümle desteklenen bütüncül politikalar gerekmektedir. Almanya örneği, bu dönüşümün ancak yasal çerçeve, sivil toplum kuruluşu katılımı ve kurumsal irade ile mümkün olabileceğini göstermektedir.