Kahramanmaraş depremlerinde görev alan AFAD arama kurtarma ekiplerinin etkinlik düzeyinin değerlendirilmesi: Hatay örneği

Bu tez, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen depremlerin ardından, Hatay ilinde yürütülen arama-kurtarma faaliyetlerinde sahada görev alan ekiplerin başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı(AFAD) olmak üzere, Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri (UMKE), Jandarma Arama Kurtarma (JAK) birimleri, itfaiye teşkilatları ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarına bağlı grupların ilk müdahale sürecindeki operasyonel etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, afet sahasında doğrudan görev almış 39 arama kurtarma personeliyle yapılan görüşmelerde, önceden hazırlanan yarı yapılandırılmış soru seti temel alınmış; görüşme esnasında takip ve ek sorularla derinleştirme yapılmıştır. Elde edilen saha verileri, MAXQDA 2024 nitel analiz yazılımı kullanılarak tematik düzeyde çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, arama kurtarma süreçlerinin sadece teknik yeterlilikle değil; aynı zamanda kurumsal koordinasyon, ekipman standardizasyonu, lojistik yönetimi, personel eğitimi ve psikososyal dayanıklılık gibi çok boyutlu unsurlarla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle ilk müdahale saatlerinde yaşanan iletişim ve koordinasyon sorunları, müdahale hızını ve başarı oranını olumsuz etkilemiştir. Ayrıca, Türkiye Afet Müdahale Planı'nın teorikçerçevesi ile sahadaki uygulama arasındaki kopukluklar, afet yönetimi yapısında yapısal reform ihtiyacını açıkça göstermektedir. Bu çalışmada, arama kurtarma ekiplerinin etkinliğini artırmak amacıyla geliştirilen politika önerileri; sahaya özgü planlamaların güçlendirilmesi, afetlere hazırlık düzeyinin artırılması, teknoloji destekli erken uyarı ve veri sistemlerinin yaygınlaştırılması ile AFAD ve diğer arama kurtarma faaliyetleri yürüten kuruluşların uluslararası standartlara uyum sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmasını öngören kapsamlı bir dönüşüm çerçevesi sunmaktadır. Çalışma, afet yönetimi literatürüne sahaya dayalı özgün verilerle katkı sunmayı hedeflemektedir.