Kahverengi kokarca [Halyomorpha halys (Hemiptera: Pentatomıdae)]'nın feromon tuzaklarının etkinliğinin belirlenmesi

Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys), çok sayıda konukçu bitkide beslenebilen önemli bir istilacı böcek türüdür. Türkiye'deki varlığı ilk kez 2017 de tespit edilmiştir. Özellikle Artvin ve Rize illerinde kısa sürede artış göstermiş ve halen özellikle Karadeniz ve Marmara bölgeleri başta olmak üzere yayılışına devam etmektedir. Bu zararlı ile mücadelede genellikle biyolojik, biyoteknik ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır. Feromon tuzakları zararlının hem populasyon izlenmesinde hem de kitlesel yakalamada yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Bu araştırma 2021 yılında (Temmuz-Eylül) Artvin ilinde, zararlıya karşı feromon kaynağının saha etkinliği, 3 farklı tuzak tipinin 3 farklı bitki ekositemindeki yakalama etkinliği ve zararlının bu alanlardaki mevsimsel dağılışını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Fındık, kivi ve mısır alanlarında yürütülen çalışmada Funnel, Bidon ve Yapışkan tuzak olmak üzere 3 farklı tuzak tipi denenmiş, feromon kaynağı olarak Pherocon® trece kullanılmıştır. Feromon kaynağının saha etkinliği feromon olmayan tuzaklarla karşılaştırıldığında, Yapışkan ve Bidon tip tuzaklarda % 100, Funnel tip tuzakta ise % 99,9 olarak belirlenmiştir. Mevsim boyunca en fazla böcek Funnel tuzakta yakalanmış, yakalanan böcek sayısı Funnel, Bidon ve Yapışkan tuzak için sırasıyla 145, 96 ve 99 böcek/tuzak olarak saptanmıştır. Toplam yakalanan böcek sayısı Funnel tuzakta 2912, Bidon tuzakta 1939 ve Yapışkan tuzakta 1982 adet olmuştur. Fındık, Kivi ve Mısır alanlarında mevsim boyunca yakalanan böcek sayısı sırasıyla yaklaşık 35, 48 ve 31 böcek/tuzak olarak belirlenmiştir. Mevsim boyunca Fındık'ta 2080, Kivi'de 2869 ve Mısır'da 1884 adet böcek yakalanmıştır. En yüksek böcek yakalama Eylül ayında gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, tuzaklara yönelimin tamamen feromondan kaynaklandığı, böcek yakalamada Funnel tuzağın en etkili olduğu, zararlının Kivi bahçelerinde daha yüksek yoğunluk gösterdiği belirlenmiştir.