Kalıcı kolostomili hastalarda algılanan sosyal destek ve öz- etkililik arasındaki ilişki

Amaç: Bu araştırmanın amacı; kalıcı kolostomisi olan hastalarda algılanan sosyal destek ile öz-etkililik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tiptedir. Araştırma Nisan 2021 ile Ağustos 2022 tarihleri arasında, kolostomi uygulanan 94 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)" ve "Stoma Öz Etkililik Ölçeği" kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, gruplar arasındaki farkın tespitinde tek yönlü ANOVA ve post-hoc test olarak Tukey HSD testi kullanılmıştır. Hastaların yaş, algılanan sosyal destek ve öz etkililik düzeyleri arasındaki ilişki Pearson korelasyon testi ile incelenmiştir. Hastalarda Stoma Öz Etkililik düzeyi ile bağımsız olarak ilişkili faktörler çoklu lineer regresyon analizi ile belirlenmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 kabul edildi. Bulgular: Hastaların ÇBASDÖ toplam puan ortalaması 64.3±13.5, Aile alt boyutu puan ortalaması 26.09±4.53, Arkadaş alt boyutu puan ortalaması 19.61±6.6 ve Özel kişi alt boyutu puan ortalaması 18.61±6.29'du. Stoma Öz Etkililik toplam puan ortalaması 71.22±20.21, Bakım Öz Etkililik alt boyut puan ortalaması 44.39±12.21 ve Sosyal Öz Etkililik puan ortalaması 26.83±9.51 olarak bulundu. Sonuç: Çalışmamızda kalıcı kolostomili hastalarda çok boyutlu algılan sosyal desteğin, stoma öz etkililiği artırdığı, 5 yıldan fazla stoması olan, bakımını kendisi yapan, kemoterapi almayan, ilde yaşayan, eğitim seviyesi yüksek olan, çalışan ve geliri giderinden yüksek olan hastalarda stoma öz etkililik puanı yüksek bulundu. Algılanan sosyal destek puanları yüksek olanlar ise ailesiyle yaşayan, bir işte çalışan, stoma bakımını kendisi yapan ve geliri giderinden fazla olan hastalardı. Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Cerrahi Hemşireliği, Kolostomi, Stoma Öz-etkililik