Scholarships as development assistance: An empirical analysis of the outcomes of the Turkish government funded scholarship programs

Bu doktora tezi, Türkiye'nin hükümet destekli uluslararası burs programlarının, eğitim odaklı dış yardım çerçevesinde, kalkınma hedeflerine ulaşmadaki etkililiğini incelemektedir. Bu programlar genellikle yumuşak güç ve kamu diplomasisi bağlamında değerlendirilmiş olsa da, eğitime erişim, beşeri sermaye gelişimi ve toplumsal dönüşüm gibi kalkınma boyutları büyük ölçüde göz ardı edilmiştir ve ampirik olarak test edilmemiştir. Araştırmanın temel sorusu, Türkiye'nin uluslararası burs programlarının açık ve zımni kalkınma hedeflerine ulaşmada ne derece etkili olduğudur. İki alt soru politika yapıcıların bu programlarla ilişkilendirdikleri kalkınma hedeflerini ve mezunların kendi ülkelerindeki kalkınma süreçlerine katkılarını incelemektedir. Nitel ve değerlendirme odaklı bir yaklaşım benimsenen çalışmada, 37 politika belgesi ve beş uzman mülakatı üzerinden bir Değişim Teorisi (ToC) oluşturulmuştur. Bu çerçeve, Orta Asya, Balkanlar ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgelerini temsilen; sırasıyla Kırgızistan, Kuzey Makedonya ve Mısır'da gerçekleştirilen 44 derinlemesine mezun mülakatlarıyla test edilmiştir. Veriler MAXQDA yazılımı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, tepkiden öğrenmeye, davranıştan kurumsal ve dışsal sonuçlara kadar beş boyutlu genişletilmiş Kirkpatrick modeli uygulanmıştır. Bulgular, mezunların eğitim, yönetişim ve girişimcilik gibi alanlarda anlamlı katkılar sunduğunu, ancak ev sahibi ülkelerdeki yapısal sınırlılıklar, yetersiz akademik hazırlık ve mezuniyet sonrası destek eksikliğinin uzun vadeli etkileri sınırladığını göstermektedir. Tez, Türkiye'nin burs programlarının kalkınmaya yönelik rolünü güçlendirmeyi amaçlayan, beşi program tasarımına (örn. geri dönüş teşvikleri, akademik kalite) ve dördü kurumsal reforma (örn. koordinasyon, mezun katılımcılığı) odaklanan dokuz politika önerisiyle sonuçlanmaktadır.