Kambiyo senetlerinde bedelsizliğe dayanan menfi tespit davası

Kıymetli evrak; senet, kıymetli evraka konu olabilecek nitelikte bir hakkın varlığı ve hakkın senetten ayrı ileri sürülemezliği ve devredilemezliği şeklinde üç ana unsurdan oluşur. Kambiyo senetleri ise ticari hayatta oldukça fazla işleve sahip bir kıymetli evrak olup; poliçe, bono ve çek olmak üzere üçe ayrılır. Kambiyo senetleri sebepten soyut senetlerdir. Ancak işbu senetler her ne kadar sebepten soyut da olsalar hatır senetleri dışındaki kambiyo senetlerinin dayandığı bir hukuki neden vardır. Bu hukuki ilişkiye temel borç ilişkisi denir. Ortada herhangi bir temel borç ilişkisi yoksa ya da var olmakla birlikte sonradan ortadan kalkmışsa kambiyo senedi bedelsiz kalmış olur. Bedelsiz kalan kambiyo senedine dayanarak görünürde borçlu konumunda olan kişilere, menfi tespit davası açarak borçlu olmadıklarını ispat edebilme imkânı tanınmıştır. Tez çalışmamızın temelinde, bedelsizlik kavramının tanımının;TBK'da, TTK'da, İİK'da düzenleme yeri bulamamış olması yatmaktadır. Dolayısıyla içtihat tanımı ile yola çıkılarak yasal bir zemine oturtulmaya çalışılan bedelsizlik konusunda, ispat hususu oldukça önemlidir. Tez çalışmamızdaki amacımız tanım olarak kanuni düzenlemelerde neredeyse hiç değinilmeyen ancak ticari hayatta çoğu alanda karşımıza çıkan bedelsizlik haline, bedelsizlik nedeniyle açılan menfi tespit davasına bir de tarafımız bakış açısıyla ışık tutmaktır.