Kamu kaynaklarının kullanımında ihale sisteminin rolü: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununu iyileştirmeye yönelik öneriler

Kamunun ihtiyaçlarının karşılanmasında kamu kaynaklarının kullanılması bir zorunluluktur. Kamu kesimi ihtiyaçların karşılanması görevini kendisine bütçe ile verilen yetkiler dahilinde harcamalar yaparak gerçekleştirmektedir. Kamu kesimi tarafından yapılan harcamaların kendisi tarafından üretilmeyen mal, hizmet ve iş olarak özel kesimden karşılanmasında kullanılması ise kamu alımları olarak ifade edilmektedir. Kamu alımlarının gerçekleştirilmesinde ise rekabeti artırıcı etkisiyle kısıtlı kaynakların kullanımında etkinliği ve verimliliği sağlayan ihale yöntemi ön plana çıkmaktadır. Kamu alımlarının küresel ve ulusal ekonomileri etkileyen boyutları ulusal, uluslararası ve uluslar üstü yapılar tarafından üzerinde normlar geliştirilen bir alan haline gelmesine neden olmuştur. Bu kapsamda ulusal düzenlemeler uluslararası ve uluslar üstü normlarla bütünleştirilmeye ve kamu alımları disiplin altına alınmaya çalışılmaktadır. Bu çerçevede kamu alımlarında kullanılan ihale sistemimizin ana kaynağı olan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gelişen Türkiye'nin ihtiyaçlarına cevap vermek ve uluslararası düzenlemelere adapte olmak adına 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Geçen on altı yılda 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda yapılan değişiklikler maalesef Kanunun ortaya koyduğu temel ilkeleri zedelemiş ve kapsamını daraltmıştır. Bu kapsamda yapılan çalışmanın birinci bölümünde kamu kaynağı kavramı ve kullanımı kurumsal açıdan ele alınmıştır. İkinci bölümde kamu kaynaklarının kullanımında ihale yöntemi kuramsal açıdan incelendikten sonra kamu alımları alanında uluslararası/uluslar üstü düzenlemeler ve Türkiye'nin ulusal ihale kanunları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise 4734 sayılı Kanunun kullanımını temel ilkeleri ve kapsamı açısından daha etkin ve verimli kılacağı değerlendirilen hususlarında yapılacak somut değişiklik önerilerinde bulunulmuştur.