Kamu ve özel okullarda görev yapan öğretmenlerin hesap verebilirlik algılarının çok boyutlu incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, kamu ve özel okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerinin hesap verebilirlik algılarının ortaya konulmasıdır. Yöntem: Araştırmanın evreni, Fatih ilçesinde görev yapan 3146 kişiden oluşmaktadır. (http://fatih.meb.gov.tr, Ağustos 2016). Ölçme araçlarını rastlantısal olarak seçilen toplam 278 öğretmen cevaplamıştır. Çalısmaya katılan öğretmenlerin 203' ü kamu, 75'i özel okullarda çalışan 25 idareci, 202 öğretmen ve 51 zümre başkanı oluşturmuştur. Örneklemi oluşturan gruplara araştırmacı tarafından hazırlanan "Kamu ve özel okullarda öğretmenlerin hesap verebilirlik algılarının çok boyutlu incelenmesi" ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21.0 programında çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde t-testi, ANOVA, ki-kare testi uygulanmıştır. Bulgular: Ortaokul kademesinde çalışan öğretmenlerin hesap verme algılarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Yetki yükseldikçe hesap verme algısının yükseldiği ortaya çıkmıştır. Okul türünün hesap verme algılarında etkili olduğu belirlenmiştir. Bayan öğretmenlerin hesap verme algılarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Kamuda görev yapan öğretmenler genel olarak verimi artırmak için hesap verildiği algısına sahipken; özel okularda görev yapan öğretmenler yasal zorunluluktan hesap verildiği algısına sahipler. Tartışma: Şeffaflaşma konusunda eğitim sistemimizin temel direkleri olan öğretmenlerin algılarının cinsiyete, branşa, eğitim kademesi, kıdeme göre farklılık göstermesi öğretmenlerin kafasının bu konuda net olmadığını göstermektedir. Okulların neyi, hangi ölçüde, hangi düzeyde gerçekleştirebildikleri noktasında şeffaflık olmadığı için; ihtiyaç analizlerinin çoğuda okulun fiziksel ihtiyaçları ile sınırlı kalmaktadır. Hesap verebilirlik ile ilgili bu durumun gelişme için yavaşlatıcı bir etkisi olduğu aşikardır. Kamuda görev yapan öğretmenler ile özel kurumda görev yapan öğretmenlerin hesap verebilirlik algılarında okul yaşantısı veli bilgilendirme, akademik süreç, uygulamalı dersler ve sosyal adelet boyutlarında cinsiyet, kıdem, okuldaki görevine göre farklılık ortaya çıkmıştır. Sonuç: Eğitim sisteminin yerel boyutta problem tespiti, gelişim alanlarının tespiti ve okulları daha somut verilerle takip edebilecek online sistemlerin geliştirilmesi gereklidir. Eğitmenlerin okul içinde yaptıkları çalışmaların niteliğini gösterecek ölçeklerin geliştirilmesi öğretmenlerin hesap verilebilirlik algılarında bir birliktelik olmasına katkı sağlayacaktır.