Kamuda istihdam edilen engellilerin yaşam memnuniyeti: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı örneği

Engellilik meselesi tarihsel süreçte 20. yüzyılın ortalarına kadar Batı'da olumsuz bir süreçte seyretmiş, bu alanda siyasi ve sosyal açıdan köklü değişimleri içeren zihniyet dönüşümü Türkiye özelinde 21. yüzyılın başları itibariyle uygulamaya geçmiştir. Engelli bireyler için oluşabilecek sosyal risklere karşı koruyucu ve önleyici önlemler almak ve yaşam kalitelerini artırmak adına uygulanacak hak temelli sosyal politikalar, engelli bireylerin çalışma hayatına katılım sağlamaları noktasında önem arz etmekte ve bu kapsamda geliştirilen aktif istihdam politikaları engelli bireylerin yaşamdan duydukları memnuniyetin artmasına katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda araştırmada engellilik konusu ile ilgili başlıca düzenleyici kamu kurumu olan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nda istihdam edilen engelli bireylerin yaşam memnuniyetlerini ele almak önem arz etmektedir. Bu nedenle araştırmanın amacı, kamuda istihdam edilen engelli bireylerin yaşamdan duydukları memnuniyet durumlarını analiz etmektir; hipotez de çalışan engellilerin yaşam memnuniyetlerinin pozitif seyre sahip olması yanında bazı negatif unsurlar da taşıdığı yönündedir. Bu hipotez, Bakanlık bünyesinde çalışan engellilerin yaşam memnuniyetlerinin nasıl bir hal içerisinde olduğu şeklindeki temel problematik/sorunsal etrafında araştırmaya tabi tutulmuştur. Araştırmanın kapsamı nüfusu ve çalışan sayısının büyüklüğü itibariyle İstanbul ili ile sınırlandırılmış ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarda çalışan personel araştırma evreni olarak belirlenmiştir; örneklem ise 32 engelli çalışandır. Araştırmada, yöntem olarak yarı yapılandırılmış sorulara dayalı derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş ve bulgular, "eş zamanlı kodlama" yöntemi ile görüşme metinleri içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, engelli bireylerin motivasyonlarını etkileyen kişisel faktörler, engelli bireylerin çalışma hayatındaki profili, engelli bireylerin sosyal hayata uyumu ve engelli bireylerin mevcut ekonomik durum algısı ve beklentileri olmak üzere dört farklı tema üzerinden ortaya çıkmıştır. Sonuçta, her bir temada engelli çalışanların yaşam memnuniyetlerinde farklı gerekçelerle çoğunlukla pozitif olsa da yer yer negatif unsurların varlığı tespit edilmiştir.