Optimal assortment planning under capacity constraint: Single and multi-firm systems using transshipments

Günümüzün rekabetçi ortamında bayilerin sürekliliklerini sağlayabilmek adına müşteri beklentilerini karşılayabilmesi gerekir. Kapasite limiti, bütçe, kayıp satış ihtimali ve talep görmeyen ürün stoğu gibi riskler nedeniyle ürün çeşitliliğini, derinliğini ve ürün stok miktarını belirlemek önemlidir. Bu tezde, sipariş üzerine üretim yapılan tek ve çoklu bayili sistemlerde, kapasite limiti altında ürün çeşitliliği planlaması problemi incelenmiştir. Çoklu bayili sistemlerde transfer-satış politikası da dikkate alınmıştır. Tek bayili sistemde olası müşteri davranışları; ziyaret edilen bayide aranan ürünün bulunması, bulunmaması durumunda olası bir diğer ürüne yönelmesi olabilir. Çoklu bayili sistemlerde ise, müşteri ziyaret edilen bayide aradığı ürünü bulabilir, bulamamsı durumunda ikame ürünü tercih edebilir, aranan ürünün başka bir bayide olması durumunda transfer-satış opsiyonu ile ürünü alabilir, ikame ürününün başka bir bayide olması durumunda da hem ikinci alternatife yönelme hem de transfer-satış gözlemlenebilir. Her iki sistem için bir diğer davranış da satış gerçekleşmeden müşterinin ayrılmasıdır. Problem toplam gelirin eniyilenmesi için kapasite limiti ile her noktada ürün çeşitliliğine karar vermek adına tanımlanmıştır. Tek bayili sistemde, ürünlerin kar marjları simetrik ise optimal çeşitliliğin populer küme (satın alınma olasılığı yüksek ürünlerden oluşur) içinde olduğu ve tüm kapasitenin kullanıldığı gösterilmiştir. Asimetrik kar marjlı ürünler için optimal çeşitlilik, ürünlerin satın alınma ihtimalleri ve kar marjları kullanılarak yorumlanmıştır. Çok bayili sistemlerde ürün çeşitliliği planlaması problemi kapasite limiti ve transfer-satış politikası dikkate alınarak çalışılmıştır. Bayilerin ortak ürün çeşitliliğinin ürünlerin kar marjları simetrik ise popüler küme içinde olduğu gösterilmiştir, ancak her bir bayi çeşitliliği popüler kümede olmayabilir ve kapasiteler kullanılmayabilir. Müşterinin ikame ürüne yönelimi, kapasite kullanımı ve ürün popülerliği arasındaki ilişki simetrik ve asimetrik kar marjlı ürünler için her iki sistemde de incelenmiştir. Elde edilen özelliklerden yararlanılarak sezgisel bir algoritma geliştirilmiş ve sayısal analizler ile bu algoritmanın performansı ölçülmüştür. Anahtar Kelimeler: Harici Talep Modeli, ˙Ikame Ur¨un, Kapasite Limiti, Transfer- ¨Satı¸s, Ur¨un C¸ e¸sitlili˘gi Planlaması