Karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench) gelişimine kadmiyum toksitesinin etkileri

Karabuğday çeşitlerinde farklı kadmiyum dozlarının bitkinin gelişimi, verimi ve bazı element içerikleri üzerine etkileri ile kadmiyumun bitkinin farklı kısımlarında ne kadar biriktiğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Tokat şartlarında tül sera içerisinde, saksı ortamında, Güneş ve Aktaş karabuğday çeşitleri ve beş (0, 5, 10, 20 ve 40 ppm) farklı kadmiyum dozuyla yürütülmüştür. Bitki boyu, yan dal sayısı, kök kuru ağırlığı, gövde kuru ağırlığı, yaprak kuru ağırlığı, tohum ağırlığı, bin tane ağırlığı, kadmiyum, çinko, demir, mangan ve bakır içerikleri incelenmiştir. Çalışmada yan dal sayısı hariç diğer parametrelerin çeşit, doz ve bitki kısımları bakımından istatistiki olarak önemli (p<0.05) veya çok önemli (p<0.01) olduğu belirlenmiştir. Bitki boyu 92.66-112.41 cm, yaprak kuru ağırlığı 3.82-4.85 g/saksı, kök kuru ağırlığı 2.54-4.39 g/saksı, gövde kuru ağırlığı 8.79-11.62 g/saksı ve tohum ağırlığı ise 0.74-8.96 g/saksı arasında değişmiştir. Bitki boyu kadmiyum 20 ppm dozuna kadar artmış ve sonrasında azalmıştır. Yaprak kuru ağırlığı genel olarak azalırken tohum ağırlığı 5 ppm kadmiyum dozuna kadar artmış ve sonrasında azalmıştır. Kadmiyum dozlarına bağlı olarak bitkideki kadmiyum konsantrasyonu artmıştır. En fazla kök kısmında bulunan kadmiyum tohumlarda tespit edilememiştir. Karabuğdayın gelişimini çok olumsuz etkilemeyen kadmiyuma karşı Aktaş çeşidinin dayanımının Güneş çeşidine göre daha iyi olduğu görülmüştür. Kadmiyum (40 ppm'e kadar) bulaşıklı alanlarda karabuğday yetiştiriciliğin yapılabileceği söylenebilir.