Karacadağ'da (Diyarbakır) üreyen bozkır ötleğeni'nin (Sylvia conspicillata Temminck, 1820) davranış ve ekolojisine ilişkin gözlemler

Karacadağ'da (Diyarbakır) üreyen Bozkır Ötleğeni (Sylvia conspicillata Temminck, 1820) popülasyonuna ait 13 yuva, 2007 ve 2008 yılları ilkbahar ve yaz aylarında gerçekleştirilen gözlemlerle davranış ve ekoloji açısından araştırılmıştır.Henüz bilinmeyen kışlama bölgelerinden mart ayında üreme alanına gelen Bozkır Ötleğenlerinde ilk olarak erkeklerin savunak davranışları gözlenir. İçinde yuvanın bulunduğu savunak, genellikle 10-20 m yarıçapındaki dairemsi bir alandır. Savunak, ötüşlerle ve gösteri uçuşlarıyla işaretlenir. Sınır alanlarda, komşu erkekler arasında bazen kavgalara varan sürtüşmeler ortaya çıkabilir.Eşleşme döneminde bir dişiye birden fazla erkek kur yapabilmektedir. Gösteri uçuşları eşleşmeden sonra da kısa bir süre daha devam eder.Çiftleşme zeminde, düzgün yüzeyli taşların üzerinde olur. Kopulasyondan önce erkek ve dişinin karşılıklı ötüşmelerinin ardından ?dans gösterileri? sergilenir.Yuvalar, yalnızca Karacadağ'ın zirve kesiminde bulunan ve burada hakim örtüyü oluşturan yüksekçe boylu Astragalus gumnifer türü gevenin dalları arasında kurulur. Henüz eşleşmemiş erkeklerin tek başlarına yuva yaptığı da gözlenmiş olmakla birlikte, içinde kuluçkaya başlanan yuvalardan izlenebilenlerin tümü her iki eş tarafından inşa edilmiştir. Erkek ve dişi yuvayı ortaklaşa, ancak birbirinden bağımsız olarak inşa eder; materyalin sağlanması açısından erkeğin katkısı daha fazla olurken yuvayı daha çok dişi şekillendirir. Eski yuvaların yeniden kullanıldığı gözlenmemiştir.Bir kuluçkada ortalama 4,4 ve çoğunlukla 5 yumurta bulunur. İlk yumurtalar nisan ayının ikinci yarısında ve gece saatlerinde yapılır. Kuluçka, son yumurtanın yapılışından itibaren başlar ve eşler tarafından ortaklaşa yürütülür. İzlenen yuvalarda kuluçkada çoğunlukla dişi oturmuş, erkek ise düzensiz aralıklarla nöbeti devralmış, zaman zaman yuva boş bırakılmıştır. Kuluçka süresi 13 gündür. Aynı üreme döneminde büyük olasılıkla birden fazla kez kuluçka yapılmaktadır.Yavruların yumurtadan çıkışı iki ya da üç günlük sürede olur. Yavrulara hem ana hem de baba bakar. Altıncı günden itibaren yavrular yalnız bırakılabilir. Yuva alanının korunmasında erkek tehdit kaynağına yönelik açık tepkiler verirken dişi ?yaralı taklidi? gibi aldatma stratejisine başvurur. Yavruların yuvadaki bakımı 10?12 gün sürer. Yavrulara verilen besinin yaklaşık yarısını kelebek tırtılları, dörtte birinden fazlasını çekirgeler ve ayrıca çeşitli böcekler ile örümcekler oluşturur. Ana ve babanın yavru bakımına katkısı yaklaşık olarak birbirine eşittir.Yuva dışında yavruların bakımı 8-10 gün süreyle devam eder. Bu sırada yavruların bulunduğu yer, ana veya babanın yönlendirmesiyle sık sık değiştirilir. İzlenen bir durumda beşinci günden itibaren yavrular yalnızca baba tarafından beslenmiştir.Kuluçka başarısı (yumurtaların açılma oranı) ortalama %70,0; üreme başarısı (yuvadan ayrılan yavru sayısının yumurta sayısına oranı) ise ortalama %50,8 olmuştur. Yavruların yuvada ölüm oranı %23,8'dir. Kuluçka ve yavru kaybının tek nedeni predasyondur. Alanda en önemli predatörler kedi ve köpek gibi evcil hayvanlardır.