Karagöl (Çelikhan, Adıyaman) çevresindeki Pb-Zn-Cu cevherleşmelerinin minerolojik özellikleri

Çalışma alanı Adıyaman ilinin güney batısında yeralmaktadır. Permo-Karbonifer yaşlı Pütürge metamorfitleri Karagöl çevresinde gnays, kuvarsit damarları, amfibolit-şist, mikaşist ve kloritşistlerden oluşmaktadır. Maden Karmaşığı (Orta Eosen) kayaçları ve bazı volkanik-plütonik sokulumlar çalışma alanının diğer litolojik birimlerini oluşturur. Karagöl cevherleşmeleri Cu, Pb, Zn ve Ag minerallerinden oluşmaktadır. Cevherleşmelerin kaynağı çalışma alanında farklı özelliklere sahip volkanik ve plütonik kayaçlar olarak düşünülebilir. Pütürge metamorfitlerinde hem eğim atımlı ters hem de doğrultu atımlı faylardan oluşan yapısal unsurlar ile ilişkili metabazik, metagranitoyid ve metakarbonatlar mineralizasyonların zayıf zonlarda yerleşmeyi tercih ettiğini gösterir. Cevher taşıyan zonların genellikle kuzey-güney yönlü faylar içinde sulfur bileşikleri oluşturduğu söylenebilir. Çoğu mineralizasyonda, metal agregasyonları farklı aşamalarda meydana gelebilir ve çoklu parajenez ve ardışıklıkları yansıtabilir. Cevher- mineral oluşumlarının özelliklerinin derin köken ve yüzeysel köken fazı arasında ayrım yapmak gerekir. Örneğin, Pb-Zn mineralizasyonlarında; sfalerit galenitten once oluşur. Bu parajenezde piritin varlığı, demir içeren çözeltilerin pirit oluşumunda etkili olduğunu gösterir. Çinkonun kükürtlü bileşiklerinin ve sfaleritoluşumunun dahasonra meydana gelmiş olabileceği söylenebilir. Pirit gibi pirotin de oluşan ilk minerallerden biridir. Gümüş ve bileşik antimonit, oluşan son minerallerdir. Sırayı belirlerken, mineralizasyonun oluşumu öncelikle ana kaya petrografisi ile tanımlanmalıdır. Bunun nedeni, yukarıda belirtilen parajenez ve ardışıklık özelliklerinin her mineralizasyon oluşumu için değişebilmesidir. Pirometasomatik oluşum ardışıklıkları farklı olabilir, hidrotermal cevher oluşumu ardışıklıkları farklı olabilir. Bir mcevherleşme ne kadar yüksek bir sıcaklıkta oluşursa, ardışıklık o kadar iyi tanımlanabilir. Cevherin mineralojisi, Karagöl civarındaki değişmiş cevher zonlarından alınan örneklerde SEM-EDX (Tarama Elektron Mikroskobu-Enerji Dağıtıcı X-ışını) ve polarize mikroskop kullanılarak belirlendi. Mineralojik çalışmalardan, hem polarize mikroskopverileri hem de SEM görüntülerive EDX sonuçları, karbonat anakayalarındaki metal içeriklerinin iki gruba ayrılabileceğini göstermektedir. Birinci grup, Karagöl cevherleşmeleri yüksek Cu>Zn>Pb>Ag ve kükürt bileşiklerinden oluşan kalkopirit, sfalerit, galenit ve, gümüş kükürt tuzları veya doğal gümüştür. İkinci grup, Korucak cevherleşmeleri yüksek Pb> Ag>Zn>Cu> Ba>As ve kükürt bileşiklerinden oluşan galen, nabit gümüş, sfalerit, kalkopirit,barit ve arsenopirit'den oluşmaktadır. Mineralizasyonun anakayaçlardaki zayıf bölgeleri takip ettiği ve bu bölgelerdeki hidrotermal çözeltinin pH ve redoks koşulları tarafından şekillendirilmiş olabileceği düşünüldüğünde, hidrotermal döngünün parajenez ve ardışıklıkta etkili olduğu söylenebilir. Yüksek pirit içeriğiyle dikkat çeken altın zenginleşmelerinin, gümüş zenginleşmelerinden once gerçekleştiği söylenebilir. Düşük Fe veyüksek Zn içerikleri nedeniyle oluşan sfalerit oluşumları, ara sülfidasyon koşullarının göstergesi iken, yüksek Cu içeriklerinin pirit ile ilişkisi, ara sülfidasyon koşullarının yüksek sülfidasyon koşullarına geçiş olduğunu göstermektedir. SEM-EDX verilerinden, Ba'nın eşlik ettiği yüksek sülfidasyon redoks koşullarının, Cu bileşiklerinin oksidasyonu nedeniyle barit oluşumuna izin verdiği, bu nedenle baritin Korucak'taki Pb-Zn- Cu mineralizasyonlarının mineralojik karakterizasyonu bu minerallerin birlikte oluştuğnu düşündürmektedir.