Opening the blackbox: The transformation of the Turkish Military

Türk sivil-asker ilişkileri hakkında oldukça geniş bir literature olmasına rağmen literatürdeki çalışmaların tamamına yakınında Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), kurumu yakından tanımayan 'sivil' araştırmacı ve akademisyenlerin 'dışarıdan' yaptıkları gözlemlerle tanımlanıp tarif edilmeye çalışılır. Fakat sivil-asker ilişkilerini daha iyi anlamak ve akademi için hala açılmaya bekleyen bir karakutu olan TSK'yı daha yakından tanımak için muvazzaf TSK personelinin 'içeriden' yaptığı çalışmalara büyük ihtiyaç duyulmaktadır. İşte bu çalışma hem bireysel hem de organizasyonel analiz düzeylerinde, kalitatif ve kantitatif yöntemler kullanarak TSK karakutusunu açarak bu eksikliği doldurmayı amaç edinmektedir. Bunun için de son on yılda TSK'nın bir güvenlik aktörü, sosyal bir kurum ve bir meslek olarak subaylık alanlarında yaşadığı kurumsal dönüşüme odaklanır. Çalışma şu araştırma sorularına cevap arar: Niçin, ne dereceye kadar, hangi alanlarda ve hangi mekanizmalarla TSK son on yılda kendini dönüştürmeye çalışmaktadır? TSK'nın yaşadığı kurumsal dönüşüm süreci onun kurumsal kültürünü ve sivil-askeri ilişkilerini nasıl etkilemektedir? TSK demokratik konsolidasyonun bir parçası olan sivil kontrolü ne dereceye kadar içselleştirmiştir? Bu soruları cevaplamak için eklektik bir teorik dizayn benimseyen çalışmada hem tedrici kurumsal değişim gibi kurumsalcı yaklaşım hem de modern ordulardaki değişimi açıklayan kültürcü yaklaşımlar bir arada kullanılmaktadır. Aynı zamanda çoklu bir araştırma yöntemi benimseyen çalışmada hem kalitatif (kurumsal analiz ve değişik rütbe ve kuvvetlerden 82 muvazzaf subayla derinlemesine mülakatlar) hem de kantitatif (TSK'da görev yapan subayların temsili bir örneklemi olan 1401 subayla anket) teknikler aynı anda kullanılmaktadır. Bu sayede karmaşık bir kurum olan TSK ile ilgili bulgular birbirleri ile kıyaslanarak kontrol edilmektedir (triangulation). Çalışmanın bulgularına göre TSK'nın güvenlik kültürü ile sosyal kültüründe ve TSK'da görev yapan subayların profesyonel kültürlerinde değişim tipi, değişim aktörleri ve değişim süreçleri ile değişim modları açısından bakıldığında bir farklılaşma olduğu görülmektedir. Bu farklılaşma TSK'daki değişimin gücün farklı şekillerde dağıldığı ve kullanıldığı tedrici kurumsal değişim modeli ile açıklanabileceğini göstermektedir. Yine bulgular TSK'nın güvenlik kültürü ile sosyal kültürü bir değişim içinde olduğunu, Mayıs-Eylül 2015 dönemi itibarı ile de, TSK'da görev yapan subayların da arasında gerek rütbelere gerekse görev yaptıkları kuvvetlere göre farklı görüş ve fikirlerin olduğunu göstermektedir. Örneğin, subay kadrosu içinde rütbe düştükçe heterojenlik artmakta, değerlere önem veren subay tipinden maddi imkanlar ile kariyer fırsatlarına önem veren subay tipine geçiş görülmekte, subaylığın kollektif bir kimlik olmaktan çıkarak daha bireyselci bir kimlik haline geldiği görülmektedir. Ayrıca bu çalışmanın sonuçları genelde literatürde 'değişmez ve zamana karşı dayanıklı' bir kurum olarak tarif edilen TSK'nın sosyo-politik çevre ve küresel güvenlik ortamındaki değişimlere göre değişme çabası içinde olduğunu da vurgulamaktadır.