Karayollarında fiyatlandırma: Türkiye ve dünya uygulamaları

Dünya ekonomilerini derinden sarsarak iktisadi bakış açılarında köklü değişikliklere yol açan ekonomik buhranların, iktisadi düşünce sistemlerinin yeniden gözden geçirilmesinde önemli etkileri olmuştur. 1980?li yıllardan itibaren dünyanın ekonomik, siyasi görünümü hızla değişerek küreselleşme, demokratikleşme ve özelleştirme kavramları en fazla kullanılan kavramlar olmuştur. Kamulaştırma faaliyetleri yerini özelleştirme politikalarına bırakmıştır. Birçok ülkede, tam kamusal mal olarak adlandırılan karayollarının yapım ve işletmesi özel sektöre devredilmeye başlanmıştır. Bu uygulamalar, karayollarının bir mal olarak da niteliğinde değişime neden olmuştur. Artık ülkeler, geçmişte devletin sunmuş olduğu bu hizmetin özel sektöre en iyi nasıl yaptırılır sorusunu cevaplamaya çalışmaktadırlar. Türkiye?de 1980?li yılların başlarından itibaren bir yandan mevcut devlet ve il yolları üzerinde nitelik ve nicelik yönünden geliştirilmesi çalışmaları devam ederken, diğer yandan yeni bir atılımla ?tam erişme kontrollü? karayolu yani otoyol yapımına hız verilmiştir. Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri ise otoyolların ücretli hale getirilmesidir. Bu tez çalışmasında, karayolu ücretlendirme uygulamalarında dünya örneklerini dikkate alarak, Türkiye?de gerçekleştirilmesi amaçlanan karayolu ücretlendirme faaliyetleri ve bu kapsamda özelleştirme uygulamalarını, başarı ve sürdürülebilirlik açısından ele almayı amaçlamaktadırlar. Bu amaçla hazırlanan çalışmada, Dünyada ve Türkiye?de karayollarında fiyatlandırma uygulamalarına değinilmiş ve Türkiye için bir model önerisi getirilmeye çalışılmıştır. Çalışma yasal, kurumsal ve kavramsal düzenlemelerin gerekliği, bununla beraber sadece otoyol, köprü ve bunlar üzerindeki işletmelerin değil bir bütün olarak karayolu ağının ele alınması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Tüm bu uygulamaların kabul edilebilirliği ve başarısı yasal düzenlemelerin yanı sıra gelişmiş bir teknolojiyi de zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle tüm bu politikaların uygulanmasında yol haritası, yöntem ve araçlar ile bir bütün olarak ele alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Karayolları, Özelleştirme, Fiyatlandırma