Karayolu ve deniz yolundan oluşan milletlerarası multimodal eşya taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukuk

Bu çalışma Türk mahkemelerinin karayolu ve deniz yolundan oluşan milletlerarası multimodal eşya taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukuku tespit etmeyi amaçlamaktadır. Milletlerarası multimodal eşya taşıma sözleşmelerini düzenleyen yürürlükte olan bir milletlerarası konvansiyon bulunmamaktadır. Bu nedenle uygulanacak hukuka ilişkin öngörülemezlik söz konusudur. Dolayısıyla, ilk olarak, bu çalışmada multimodal eşya taşıma sözleşmesinin tanımı yapılmaktadır. Bu tanımı yapabilmek için geçmişte bu konuyu düzenleyen bir konvansiyon oluşturmak adına yapılan çalışmalar ve bu çalışmalarda yer alan multimodal eşya taşıma sözleşmesi tanımlarına değinilmektedir. Ayrıca emredici nitelikte olmayan çeşitli kurallarda yer alan tanımlara değinilmektedir. Bunun yanı sıra konteyner taşımacılığının multimodal taşımanın ortaya çıkışını nasıl kolaylaştırdığı incelenmektedir. Ayrıca doktrinde neden yürürlükte olan milletlerarası multimodal eşya taşıma sözleşmelerini düzenleyen bir milletlerarası konvansiyonun bulunmadığı konusundaki tartışmalara yer verilmektedir. Türk hukukunda eşya taşıma sözleşmesi ve multimodal eşya taşıma sözleşmesinin nasıl düzenlendiğinin tespit edilmesi için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri incelenmektedir. İkinci olarak, Türkiye taraf olduğu için 25 Ağustos 1924 tarihli Konişmentoya Müteallik Bazı Kaidelerin Tevhidi Hakkındaki Milletlerarası Konvansiyon (Lahey Kuralları) ve 1956 tarihli Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi'nin (CMR) uygulama alanları incelenmektedir. Ayrıca çeşitli kararlar ve farklı hukuk sistemleri kapsamında doktrinde yer alan farklı görüşlere yer verilerek Lahey Kuralları'nın multimodal taşımanın deniz yoluyla taşıma aşamasına ve CMR'nin multimodal taşımanın karayoluyla taşıma aşamasına uygulanıp uygulanamayacağı tartışılmaktadır. Üçüncü olarak, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.29 hükmü, bu hüküm eşya taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukuku düzenlendiği için incelenmektedir. MÖHUK m.29 doktrinde çeşitli tartışmalara neden olduğu için bu sorunları ortadan kaldırmak amacıyla yeni bir hüküm önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Karayolu ve deniz yolundan oluşan milletlerarası multimodal eşya taşıma sözleşmeleri, uygulanacak hukuk, konteyner, Lahey Kuralları, CMR, MÖHUK m.29.