Karbon monoksit zehirlenmesinde iyileştirici eritrosit aferez uygulamasının etkileri

Amaç: Karbon monoksit zehirlenmesi tüm dünyada olduğu gibi Türkiyede'de önemli bir ölüm ve sakat kalma nedenidir. Karbon monoksit zehirlenmesinde tedavide zamanla bir yarış söz konusudur. Tedaviye erken başlandığında etkinliği yüksek iken; geç kalınan hastalarda etkinliği azalmaktadır. Çalışmamızda amaç acilimizde karbon monoksit zehirlenmesi tanısı konulan ve yükek basınclı oksijen tedavi endikasyonu olan hastaları, hastanemizde yüksek basınclı oksijen tedavi bölümü olmadığından iyileştirici eritrosit aferez yöntemini kullanarak tedavi etmek; elde ettiğimiz tedavi sonuçlarını güncel tedavi olan yüksek basınclı oksijen tedavisi ile karşılaştırmaktır.Metod: Çalışmamıza Ocak 2007 ile Şubat 2009 tarihleri arasında acilimizde karbon monoksit zehirlenmesi tanısı konulan ve yüksek basınclı oksijen tedavi endikasyonu olan 9 erkek, 8'i kadın toplam 17 hasta alınmıştır. Hastaların yaş ortalaması 41,6±20,8 olarak ölçülmüştür. Hastaların Acil servise başvuru esnasında eritrosit aferez işlemi öncesinde alınan kan örneklerinde tam kan sayımı, protrombin zamanı, aktive parsiyel tromboplastin zamanı, kan gazı değerlerine, biyokimyasal değerlere ve kan karboksihemoglobin düzeylerine bakıldı. Hastaların tedavisini yönlendirmek ve takibini kolaylaştırmak amacıyla klinik olarak Glaskow koma skalası ile bilinç durumları kayıt edildi.Bulgular: Hastaların eritrosit aferezi öncesi ortalama karboksihemoglobin değeri: 28,6±18,05, Glaskow koma skalası değeri:10± 3 olarak ölçüldü. Hastaların hepsi iyileştirici eritrosit aferezi işlemine alındı. Aferez işlem süresi ortalama olarak 81,88 ± 24,3 dakika sürdü. İşlem sonrasında hastaların ortalama kan karboksihemoglobin değerleri 6,13±4,18 Glaskow koma skalası değeri 14±1,0 olarak ölçüldü. Hastaların tedavi öncesi ve sonrası kan karboksihemoglobin değerleri ve Glaskow koma skalası değerleri arasında anlamlı istatiksel iyileşme tespit edildi(p<0,001). Hastaların hiçbirinde ölüm gerçekleşmedi. Karbon monoksit zehirlenmesine ikincil 3 hastada tedaviye rağmen nörolojik bulgular kaldı. 2 hastada hipoksik iskemik ensefaopati gelişti ve kalıcı oldu. 1 hastada kortikal körlük gelişti ve zamanla hastanın körlüğü düzeldi.Sonuç: Akut karbon monoksit zehirlenmesinde iyileştirici eritrosit aferez işleminin tedavi edici etkisi mevcuttur. Karbon monoksit zehirlenmesinde kan karboksihemoglobin düzeyini düşürme etkili bir tedavidir. Tedavide geç kalınan hastalarda ileriye dönük sakat kalma olasılığı artmaktadır. Yüksek basınclı oksijen tedavisi ile kıyaslanabilmesi için ileride daha büyük çalışmaların yapılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Karbon monoksit zehirlenmesi, iyileştirici eritrosit aferezi