Kardiyak cerrahi planlanan hastaların öz etkililikleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık algılarının belirlenmesi

Amaç : Bu araştırmada, kardiyak cerrahi planlanan hastaların öz etkililikleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem : Araştırma Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniğinde açık kalp, kapak, fistül vb cerrahi girişimi planlanan 194 hasta dahil edildi. Araştırma verileri, "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu", "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği", "Sağlık Algısı Ölçeği", "Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği – Kalp Cerrahisi Versiyonu" kullanılarak elde edildi. Verilerin analizinde, SPSS 21.0 programında, bağımsız iki örneklem t testi, Mann-Whitney U Testi, eşleştirilmiş t testi, Wilcoxon işaretlenmiş sıra testi, ANOVA, Kruskal Wallis H testi ve Spearman korelasyon analiz testleri kullanıldı. Bulgular :Sonuçlar sağlıklı yaşam biçiminin eğitim durumuna (F=6.06) göre, sağlık algısının ise eğitim durumuna (F=7.71), sigara içme durumuna (F=4.96), doğum yerine (F=3.79), mesleğe (F=4.01), kronik hastalığa (t=-2.18) ve hastalık deneyimine (t=-2.19) göre anlamlı şekilde farklılaştığını göstermiştir. Ameliyat öncesi öz-etkililik toplam puanlarının da eğitim durumuna (F=3.78), ameliyat öncesi bilgilendirmeye (t=2.30), yaşa (F=4.33), medeni duruma (t=2.72), çocuk sayısına (F=2.59), daha önce ameliyat olma durumuna (t=-2.47) ve ameliyat öncesi iştah durumuna (t=3.57) göre anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Ameliyat sonrası öz-etkililik toplam puanlarının ise en uzun süre yaşanılan yere (t=2.21) ve eğitim durumuna (F=5.38) göre anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Ayrıca ameliyat öncesi ve sonrası öz-etkililik toplam puanının anlamlı şekilde farklılaştığı (t=-11.61) ve ameliyat sonrası öz-etkililik puanlarının ameliyat öncesine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu gözlenmiştir (tüm p'ler< 05). Sonuç : Cerrahi planlama aşamasına gelmiş kalp hastalarının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık algısındaki yetersizlikler ve öz-etkililiklerindeki düşüklük cerrahi sonrası değişim gösterdiği saptandı. Anahtar Kelimeler : Sağlıklı yaşam biçimi, sağlık algısı, öz-etkililik