Kardiyak cihaz implante edilen düşük sağlık okuryazarlığı olan hastalarda eğitim ve danışmanlık programının etkisi

Araştırmamızın amacı implante edilebilir kardiyak cihaz yerleştirilecek, düşük sağlık okuryazarlığı olan hastalara uygulanan eğitim ve danışmanlık programının hastaların günlük yaşam aktiviteleri, kardiyak cihaza ilişkin bilgi ve sağlık okuryazarlığı düzeyine etkisini incelemektir. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama kardiyak cihazı olan hastaların sağlık okuryazarlığının iyileşmesini engelleyen faktörleri ortaya çıkarmak amacıyla 18 hasta ile tanımlayıcı kalitatif desende yürütülmüştür. Çalışmada "sağlık profesyonelleri ile iletişim", "bireysel özellikler", "öz bakım sorumluluğunun farkında olmama" ve "sağlık sistemi özellikleri" olmak üzere dört ana tema ortaya çıkmıştır. Birinci aşamada ortaya çıkan engellere yönelik hazırlanan eğitim ve danışmanlık programı, ikinci aşamada uygulanmıştır. İkinci aşama 61 hasta ile pre-post ve kontrol gruplu, randomize kontrollü çalışma olarak yürütülmüştür. Veriler Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Q16, İmplante Edilebilir Kardiyak Cihaz Bilgi ölçeği ve Duke Aktivite Durum İndeksi ile toplanmıştır. Veriler girişim öncesi, 1., 3. ve 6. aylarda telefon ve yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Hastalara yüz yüze eğitim verilmiş, yazılı materyal olarak çizgi roman verilmiş ve altı ay boyunca danışmanlık programı yürütülmüştür. Veriler, SPSS 29 paket programında sayı, yüzde, ortalama, student t testi, ki-kare testi, tekrarlayan ölçümlerde tek yönlü ve çok yönlü varyans analizleri, Mann-Whitney U, Friedman, Wilcoxon testleriyle değerlendirilmiştir. Girişim ve kontrol grubu sosyodemografik ve tıbbi özellikleri açısından fark bulunmamıştır (p>0.05). Girişim grubundaki hastaların aktivite düzeyi, bilgi düzeyi ve sağlık okuryazarlığı düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca girişim sonrası ölçümlerde girişim grubunun aktivite düzeyi, bilgi düzeyi ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin kontrol grubundan anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Bu nedenle uygulanan eğitim ve danışmanlık programının aktivite düzeyi, bilgi düzeyi ve sağlık okuryazarlığı düzeyini olumlu yönde etkilediği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: İmplante edilebilir kardiyak cihaz, günlük yaşam aktiviteleri, bilgi düzeyi, sağlık okuryazarlığı