Karikatürlerle zenginleştirilmiş sosyal bilgiler dersinin öğrencilerin akademik başarı, tutum ve görsel okuryazarlığına etkileri

Bu araştırma, Sosyal Bilgiler dersinin karikatürlerle zenginleştirilmesiyle ortaya konulan eğitimin, akademik başarı, tutum ve görsel okuryazarlığa etkilerini belirlemek amacıyla tasarlanmış, karma bir araştırma özelliği taşımaktadır. Araştırmada, nicel verilerin daha baskın olduğu gömülü desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun deseni olarak, ön-test son-test kontrol gruplu desen modeli kullanılmıştır. Bu bağlamda, Artvin ili sınırları içerisinde bir devlet ortaokulunda araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu 7. Sınıflardan oluşmuştur. Deney grubu 22, kontrol grubu 23 katılımcıdan oluşmuştur. Bu iki gruba uygulama öncesinde, ön-test olarak araştırmacı tarafından hazırlanıp pilot uygulaması yapılan "Sosyal Bilgiler Dersi Başarı Testi"nin yanı sıra, "Görsel Okuryazarlık Yeterlilikleri Ölçeği" ve "Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" adlarını taşıyan oluşturucularından izin alınarak kullanılan iki ölçek, araştırmanın nicel boyutunu oluşturmaktadır. Adı geçen bu ölçekleri, gereken tüm izinlerin alınmasının ardından, ön-test olarak bu iki grup katılımcılarının çözmesi sağlanmıştır. Ön-testlerin ardından grupların hangisinin deney grubu olacağı belirlenmiştir. Deney grubuna, araştırmacı tarafından çizilip hazırlanan karikatürlerle zenginleştirilmiş olarak hazırlanan ders planıyla "Üretim, Dağıtım ve Tüketim" öğrenme alanı içeriği boyunca süren karikatürlerle zenginleştirilmiş ders işleme uygulaması gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunaysa, aynı öğrenme alanı soru cevap ve tartışma yöntemleriyle işlenerek uygulanmıştır. Araştırma sürecinin ardından, ön-test olarak kullanılan testlerin içeriği değiştirilmeden son-test olarak iki grubun da çözmesi sağlanmıştır. Ardından da araştırmanın nitel boyutunu oluşturan araştırmacı tarafından hazırlanıp izin süreçleri tamamlanan 7 adet açık uçlu sorudan oluşan "Açık Uçlu Soru Formu", yalnızca deney grubu katılımcıları tarafından yanıtlanmıştır. Uygulama sürecinde kullanılan ölçme araçlarından elde edilen nicel bulgular, normallik varsayımlarından diğerlerini taşımasına rağmen, her iki grupta da 30 katılımcıdan az sayıda katılımcıdan bulunması nedeniyle, normallik varsayımını karşılayamamıştır. Bu nedenle, t testinin yerine bu testin normal olmayan dağılımlarda kullanılan parametrik olmayan alternatifleri kullanılmıştır. Bu bağlamda, iki grubun aynı süreçte gerçekleştirilen aynı testlerinin puanlarının birbiriyle karşılaştırıldığı durumlarda Man Whittney U, deney grubunun ön-test ve son-test puanları karşılaştırılırken Wilcoxon testi kullanılmıştır. Kontrol grubunun ön-test ve son-test puanları da aynı şekilde karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonrası elde edilen sonuçlara göre bu araştırmada, karikatürlerle zenginleştirilmiş Sosyal Bilgiler dersinin; akademik başarıyı, derslerin anlatım, soru cevap ve tartışma yöntemlerinin bir arada işlenmesinden daha çok arttırdığı, Sosyal Bilgiler dersine karşı tutumu ve görsel okuryazarlığı değiştirmediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Analizlerde elde edilen nitel sonuçlara göre ise katılımcıların karikatürlerle zenginleştirilmiş ders işleme süreçlerine olumlu bakış açısı taşıdıkları sonucuna varılmıştır. Bu sonuç nicel sonuçlarla bütünleşik ele alındığında bu araştırma için olumlu bakış açısının ders başarısıyla pozitif ilişkisi bulunduğu, görsel okuryazarlık ve Sosyal Bilgiler dersine olan tutum konusundaysa etkisiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır.