Kariyer yapılandırma kuramına göre geliştirilen kariyer müdahale programının etkililiğinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Kariyer Yapılandırma Kuramı (KYK) temelli geliştirilen kariyer müdahale programının lise öğrencilerinin kariyer uyum yetenekleri ve kariyer uyum tepkilerine etkisini incelemektir. Lise öğrencilerinde kariyer uyum yeteneklerini geliştirmeye yönelik hazırlanan KYK temelli kariyer müdahale çalışmasının etkililiğini inceleyen bu araştırma, yarı deneysel bir çalışmadır. Yarı deneysel modellerden "öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel model" kullanılmıştır. Çalışma grubu Karaman ili merkezindeki benzer özellik taşıyan iki farklı Anadolu Lisesinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılında dokuzuncu ve onuncu sınıfa devam eden öğrencilerden oluşmaktadır. Çalışma grubunun katılımcıları, araştırmaya gönüllü olarak katılmak isteyen 54 öğrencidir (27 deney grubu, 27 kontrol grubu). Deney grubundaki öğrencilerin yaşları 13-16 arasında değişmektedir. Yaş ortalamaları 14.89'dur (Ss = .85). Kontrol grubundaki öğrencilerin yaşları ise 13-17 arasında değişmektedir. Öğrencilerin yaş ortalamaları 14.93'tür (Ss = .87). Araştırmada öğrencilerin kariyer uyum yeteneklerini ölçmek amacıyla araştırma kapsamında geliştirilen Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği-Yeni Form, kariyer uyum tepkilerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanan Öğrenci Kariyer Yapılandırma Envanteri ve grup süreci ile ilgili öğrencilerin görüşlerini elde etmek amacıyla çalışma kapsamında uyarlanan Grup Sürecinin Genel Değerlendirilmesi Formu kullanılmıştır. Araştırmada deney grubu öğrencilerine yedi oturumluk bir kariyer müdahale programı uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Deney grubu ile kontrol grubunun kariyer uyum yetenekleri ve kariyer uyum tepkileri toplam ve alt boyut puanlarının öntest-sontest puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığını incelemek amacıyla bağımsız örneklemler için t-testi yapılmıştır. Deneysel müdahalenin kalıcılığını test etmek amacıyla uygulamadan dört hafta sonra deney grubundaki öğrencilerin kariyer uyum yetenekleri ile kariyer uyum tepkilerini tekrar ölçülmüştür. Sontest ile izleme testi puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı bağımlı örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir. Katılımcıların grup süreci ile ilgili görüşlerini ortaya koymak amacıyla toplanan nitel veriler ise içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda KYK temelli geliştirilen kariyer müdahale programının, lise dokuzuncu ve onuncu sınıf öğrencilerinin kariyer uyum yeteneklerini geliştirdiği ve kariyer uyum tepkilerini arttırdığı ortaya konulmuştur.