Karotis arter stenozunda stentleme ve karotis endarterektominin uzun dönem sonuçlarının karşılaştırılması

İnme tüm dünyada önemli morbidite ve mortalite nedenlerinden birisidir. İskemiye bağlı inmelerin en az %15-20'si karotis darlığı ile ilişkilidir. Bu hastalığın tedavisi 1950'li yıllarda karotis arter endarterektomisi (KEA) ile başlamış, zamanla randomize kontrollü çalışmaların kılavuzluğunda artan deneyimler ve teknolojik gelişmeler, morbiditesi ve moratilitesi en az endarterektomi kadar düşük olan balon anjioplasti ve karotis artere stent (KAS) yerleştirme işlemlerini ön plana çıkarmıştır. Bu çalışmada merkezimizde karotis arter darlığı nedeniyle stentleme ve endarterektomi uygulanan hastalarda yapılan tedavinin erken ve geç dönem klinik sonuçlara ve re-stenoz oranlarına etkisini karşılaştırılmıştır. Merkezimizde 2001–2013 yılları arasında semptomatik ve asemptomatik karotis arter hastalığı nedeniyle revaskülarizasyon uygulanan hastalar retrospektif olarak incelendi. Hastalar karotis endarterektomi ve karotis stentleme yapılan olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Yaptığımız çalışmada regionel anestezi altında karotis endarterektomi yapılmış 176 hastanın (194 lezyon) sonuçları ile karotis artere stent uygulanan 108 hastanın (115 lezyon) sonuçları retrospektif olarak karşılaştırıldı. Her iki grupta demografik özellikler yönünden hiperlipidemi ve sigara içimi dışında fark yoktu. Cerrahi grupta asemptomatik hasta sayısı daha fazlaydı. Hastalar işlem sonrası ilk 30 günlük dönem ve geç dönem (>1 ay) serebrovasküler olay (SVO), geçici iskemik atak(GİA), amarozis fugaks ve minör komplikasyonlar, hastanede kalış süreleri, antikoagulasyon tedavi farklılıkları, mortalite, re-stenoz açısından karotis doppler usg ile değerlendirildi. >%50 üzerindeki darlıklar restenoz olarak değerlendirildi. İşlem sonrası ilk 30 gün içerisinde SVO, GİA ve amarozis fugax, mortalite açısından her iki grup arasında anlamlı fark görülmedi. KAS grubunda ilk 30 gün içerisinde nörolojik komplikasyonlar, KEA grubunda ise lokal komplikasyonlar daha fazla oranda görüldü. Hastanede kalma açısından KAS grubu lehine anlamlı farklılık saptandı (KAS ort 4,5±4,4 ve KEA 5,9±5,8; p<0,001). KEA için ortalama kontrol süresi 18 ay, KAS için 8 ay olarak saptandı (p=0,003). KEA grubunda KAS'a göre geç dönem inme, mortalite ve re-stenoz oranın daha fazla olduğu izlendi, anlamlı farklılık saptanmadı. Özellikle semptomatik hastalarda KAS grubunda restenoz oranları anlamlı oranda düşük saptandı (KEA %16,4 ve KAS %4,4; p=0,045) Karotis stent ve endarterektomi komplikasyonlarının minimum düzeye indirilmesi için hasta seçimine, işlem öncesi ve sonrası prosedürlere çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Karotis arter aterosklerotik hastalığında endovasküler stentleme işlemi karotid endarterektomiye giderek artan oranda alternatif olarak gösterilmektedir. Özellikle cerrahi için yüksek risk taşıyan hasta grubunda tek seçenek olarak görülmektedir. Deneyimin artması, kullanılan malzemelerin gelişmesi ve yeni ilaç tedavi protokolleri ile tekniğin uygulanabilirliği her geçen gün daha da artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Karotis arter darlığı, stentleme, endarterektomi, restenoz