Kastamonu yöresindeki Crocus spp.'nin fenolojik özellikleri

Bu çalışmada, Kastamonu yöresinde doğal olarak yetişen çiğdem (Crocus spp.) türleri ile bu türlerin fenolojik, morfolojik ve tohum çimlendirme özellikleri belirlenmiştir.Çalışma sahası olarak Kastamonu Kadı Dağı, Daday İlçesi Sarımsakçı Köyü ve Ilgaz Dağı Bostan Bölgesi alınmıştır. Çiğdemlerin çiçek açma periyodu olarak bilinen ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılan arazi gözlemleri sırasında iki çiğdem türü tespit edilmiştir. Bunlar Daday İlçesi ve Kadı Dağında ilkbaharda sarı renkli çiçek açan Crocus ancyrensis (Herbert) Maw (Ankara çiğdemi) ile Ilgaz Dağında sonbaharda mor renkli çiçek açan C. speciosus subsp. ilgazensis Mathew (Ilgaz çiğdemi)'dir.Bu türlerin yaprak verme, çiçek açma ve tohum verme evrelerine ait fenolojik gözlemler ile tam boy, çiçek boyu, korm çapı gibi morfolojik ölçümler yapılmıştır.Nesli tükenme tehlikesi altında olan bu çiğdem türlerinin koruma yöntemlerinden biri olarak kültüre alınması gerekmektedir. Bunun için bu türlerin korm ve tohumlarının çimlendirilmesi konusunda çalışmalar yapılmış ve en uygun çimlendirme metodu ortaya konulmuştur.Sonuç olarak, Crocus ancyrensis (Herbert) Maw'ın çiçek açma zamanının Şubat ? Mart ayı olduğu, tohum verme zamanın Nisan - Mayıs ayı olduğu ve bir kapsülünde ortalama 30 tane tohum bulunduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde, C. speciosus subsp. ilgazensis Mathew'in çiçek açma zamanının Eylül ? Ekim ayları olduğu, tohum verme zamanının Haziran ? Temmuz ayları olduğu ve bir kapsülde ortalama 45 tohumun bulunduğu tespit edilmiştir. Tohumların bin dane ağırlığının Crocus ancyrensis (Herbert) Maw için 3,52 gr. ve C. speciosus subsp. ilgazensis Mathew için ise 3,75 gr. Olarak bulunmuştur.Her iki çiğdem türünün tohumlarının çimlendirilmesinde en uygun metodun 250ppm GA3 hormonu içerisinde 4 saat bekletildikten sonra 10?C ±2?C sıcaklık ve %70 neme ayarlanmış iklim dolabında yapılan çimlendirme metodu olduğu belirlenmiştir.Böylece, bu iki türün biyolojisi incelenmiş ve kültüre alınmasının olası olduğu sonucuna varıldığından bu türlerin kültüre alınarak korunması ve ekonomiye kazandırılması yönünde önemli bir adım atılmıştır.Anahtar Kelimeler: Crocus spp., morfolıji, fenoloji, tohum çimlenmesi