Kavramsal beden eğitimine yönelik bir öğretim tasarımının ortaokul öğrencilerinde sağlıkla ilgili fiziksel uygunluk bilgisi ve fiziksel aktivite davranışları üzerine etkisi

geliştirilen kavramsal beden eğitimi programının ortaokul öğrencilerinin sağlıkla ilgili fiziksel uygunluk bilgisi, fiziksel aktivite yeterliği, fiziksel aktiviteye yönelik tutumları, fiziksel aktivite düzeyleri, egzersize motivasyonları, egzersiz niyetleri ve egzersizde temel psikolojik ihtiyaçları üzerindeki etkisinin incelenmesi ve öğrencilerin bu öğretim tasarımına ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nicel boyutta ön-test/son-test kontrol gruplu deneysel desen, nitel boyutta ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Isparta İli Şehit Ömer Sarı İlköğretim okulunda öğrenim gören 6. sınıf düzeyindeki 51 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Beden Eğitimi ve Spor dersinde yürütülmüştür. Öğrenciler rastgele olarak uygulama ve kontrol grubuna seçilmiştir. Uygulama grubuna ADDIE öğretim tasarımı modeline uygun olarak geliştirilen kavramsal beden eğitimi uygulanırken, kontrol grubunda mevcut eğitim programı uygulanmıştır. Verilerin analizinde nicel ve nitel yöntemler kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, Bağımsız Gruplarda t-Testi, Eşleştirilmiş Gruplarda t-Testi, Ki-kare testi, McNemar-Bowker testi, Tek Faktörlü ve Tekrarlı Ölçümlerde MANOVA kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, uygulama grubundaki öğrencilerin sağlıkla ilgili fiziksel uygunluk bilgileri, fiziksel aktivite yeterlikleri, egzersiz motivasyonları, egzersiz niyetleri ile egzersizde temel psikolojik ihtiyaçları olan özerklik, yeterlik ve ilişkili olma değişkenlerinde anlamlı değişiklikler bulunmuştur. Ancak, fiziksel aktiviteye yönelik tutumlarında anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde, derslerde edindikleri bilgiler sayesinde sağlıklı yaşam konusunda farkındalıklarının arttığı, bilgi ve beceriler kazandıkları, günlük yaşamlarında fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edindikleri belirtilmiştir. Ayrıca, öğrenci merkezli yaklaşım ve çeşitli etkinlik/materyallerle desteklenen öğretim sürecinin öğrencilerin derse katılımını ve öğrenmeye olan ilgilerini artırdığı; öğrencilerin öğrenme sürecinde daha aktif rol üstlendikleri ifade edilmiştir. Sonuç olarak, ADDIE öğretim tasarımı modeline uygun olarak geliştirilen kavramsal beden eğitimi, öğrencilerin bilgi, beceri ve davranış düzeylerinde çok yönlü olumlu etkiler oluşturmuş; sağlıklı yaşam bilinci ve fiziksel aktivite alışkanlıklarının kazandırılmasında etkili olabileceği görülmüştür. Bu sonuç, öğretim tasarımı süreçlerinin beden eğitimi ve spor derslerinde de uygulanmasının önemini göstermektedir.